వ్యవసాయంలో వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ - వ్యర్థాల నుంచి వనరుల దిశగా

వ్యవసాయంలో ఉత్పత్తి అయ్యే వ్యర్థాలు పర్యావరణానికి హాని కలిగించడమే కాకుండా, సరైన వినియోగం లేకపోతే వనరుల నష్టానికి దారితీస్తాయి. ఈ నేపథ్యంలో వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ భావన వ్యవసాయ రంగంలో ఒక కొత్త మార్గాన్ని చూపుతోంది.

Circular Economy in Agriculture — From Waste to Resources - Special Article | Dr. Krishna Kumar Vepepakomma 

వ్యవసాయంలో వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ - వ్యర్థాల నుంచి వనరుల దిశగా - ప్రత్యేక వ్యాసం | డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ

Published in manatelugukathalu.com on 08/04/2026

వ్యవసాయం మన జీవనాధారం. ఇది ఆహారం, పోషణ, ఉపాధిని అందించే కీలక రంగం. అయితే, పంట సాగు నుంచి కోత, ప్రాసెసింగ్ వరకు ప్రతి దశలో పెద్ద మొత్తంలో వ్యర్థాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఇవి సరిగా నిర్వహించకపోతే గాలి, నేల, నీరు కాలుష్యానికి కారణమవుతాయి. అదే సమయంలో, ఈ వ్యర్థాలు సరైన విధంగా ఉపయోగిస్తే విలువైన వనరులుగా మారే అవకాశం ఉంది.

వ్యవసాయ వ్యర్థాలలో ముఖ్యంగా పంట మిగులు పదార్థాలు (వరిగడ్డి, పొట్టు, కాండాలు), జంతు వ్యర్థాలు, ఆహార ప్రాసెసింగ్ ఉప ఉత్పత్తులు ఉంటాయి. అనేక చోట్ల ఇవి కాల్చివేయడం లేదా వదిలివేయడం జరుగుతుంది. దీనివల్ల పర్యావరణానికి హాని కలుగుతుంది. కానీ అదే పదార్థాలను కంపోస్ట్, సేంద్రియ ఎరువులు, బయోఎనర్జీ వంటి ఉపయోగకర ఉత్పత్తులుగా మార్చుకోవచ్చు.

ఆహార వ్యర్థాలు కూడా ప్రస్తుతం ఒక ముఖ్యమైన సమస్యగా మారాయి. ఉత్పత్తి అయిన ఆహారంలో కొంత భాగం రవాణా, నిల్వ, వినియోగ దశల్లో వృథా అవుతోంది. ఈ వ్యర్థాలు సరిగా నిర్వహించకపోతే పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని పెంచుతాయి. సరైన నిర్వహణ ద్వారా ఈ నష్టాన్ని తగ్గించి వనరులను సమర్థంగా ఉపయోగించుకోవచ్చు.

ఈ సమస్యలకు పరిష్కారంగా “వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ” (Circular Economy) భావన ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. ఇందులో వ్యర్థాన్ని సమస్యగా కాకుండా వనరుగా పరిగణిస్తారు. పునర్వినియోగం, రీసైక్లింగ్, పునరుద్ధరణ వంటి పద్ధతుల ద్వారా పదార్థాలను తిరిగి ఉపయోగించుకోవడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. ఇది సహజ వనరులపై ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుంది.

వ్యవసాయ రంగంలో కంపోస్టింగ్, పంట మిగులు పదార్థాలను ఎరువులుగా మార్చడం, బయోమాస్ ద్వారా శక్తి ఉత్పత్తి చేయడం వంటి పద్ధతులు ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. ఇవి వ్యర్థాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా నేల ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి. రైతులకు దీర్ఘకాలికంగా ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయి. రసాయన ఎరువులపై ఆధారాన్ని తగ్గిస్తాయి.

ప్రభుత్వాలు కూడా సేంద్రియ వ్యవసాయం, బయోగ్యాస్ ఉత్పత్తి, వ్యర్థ నిర్వహణ మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి వంటి కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు GOBARdhan (Galvanising Organic Bio-Agro Resources Dhan) పథకం ద్వారా పశువుల వ్యర్థాలు, పంట మిగులు పదార్థాలను బయోగ్యాస్, సేంద్రియ ఎరువులుగా మార్చడం ప్రోత్సహించబడుతోంది.

అలాగే Crop Residue Management (CRM) కార్యక్రమం ద్వారా పంట మిగులు పదార్థాల దహనాన్ని తగ్గించి వాటిని కంపోస్ట్, మల్చింగ్, ఇతర ఉపయోగకర మార్గాల్లో వినియోగించేందుకు సహాయం అందిస్తోంది. ఈ చర్యలు వ్యర్థాన్ని విలువైన వనరుగా మార్చే దిశగా పనిచేస్తున్నాయి. పర్యావరణ పరిరక్షణతో పాటు గ్రామీణ అభివృద్ధికి కూడా తోడ్పడుతున్నాయి.

ఈ దిశలో ప్రజల అవగాహన కూడా అత్యంత కీలకం. ప్రతి ఇంటి స్థాయిలోనే ఆహార వ్యర్థాన్ని తగ్గించడం, తడి, పొడి చెత్తను వేరు చేయడం, సేంద్రియ పదార్థాలను తిరిగి ఉపయోగించడం వంటి చిన్న మార్పులు పెద్ద ప్రభావాన్ని చూపగలవు. సమాజం మొత్తం కలిసి పనిచేస్తే మాత్రమే ఈ మార్పు స్థిరంగా సాధ్యమవుతుంది.

వృత్తాకార వ్యవసాయం ఆర్థిక అభివృద్ధి, పర్యావరణ పరిరక్షణను సమతుల్యం చేసే మార్గంగా నిలుస్తుంది. వ్యర్థాన్ని భారంగా కాకుండా వనరుగా చూడగలిగితే, స్థిరమైన, ఆరోగ్యకరమైన, సమర్థవంతమైన భవిష్యత్తును నిర్మించుకోవచ్చు. ఇది మనందరి బాధ్యత మాత్రమే కాకుండా అవసరం కూడా.

———————————

డా. కృష్ణకుమార్ వేపకొమ్మ

***

డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ  గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు 

 ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

విజయదశమి 2026 కథల పోటీల వివరాల కోసం

 ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

  ఉగాది షడ్రుచుల కథల పోటీల వివరాల కోసం

 ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

మేము నిర్వహించే వివిధ పోటీలలో రచయితలకు బహుమతులు అందించడంలో భాగస్వాములు కావాలనుకునే వారు వివరాల కోసం story@manatelugukathalu.com కి మెయిల్ చెయ్యండి.

మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.

లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx/docs రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.

 మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.

దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).

https://www.youtube.com/channel/UCP4xPLpOxrVz33eo1ZjlesQ 

మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.

https://www.facebook.com/ManaTeluguKathaluDotCom

గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.

రచయిత పరిచయం:

https://manatelugukathalu.com/profile/krishnakumar/profile

నమస్కారం,

నేను డా. వేపకొమ్మ కృష్ణకుమార్, జువాలజీ లో డాక్టరేట్ పొందిన విశ్రాంతి ప్రొఫెసర్; మాజీ ప్రిన్సిపల్. విద్యారంగంలో 30 సంవత్సరాల పైగా అనుభవం కలిగి, పుస్తక రచయిత, పరిశోధక, విద్యా నిపుణుడిగా సేవలందించాను. ప్రస్తుతం పలు ప్రముఖ పత్రికల్లో కాలమిస్టుగా సామాజిక, విద్యా, సమకాలీన అంశాలపై విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాస్తూ ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగిస్తున్నాను.

మీ సంస్థలో నా అనుభవాన్ని ఉపయోగించి గుణాత్మక, ఆసక్తికర వ్యాసాలు అందించగలనని తెలియజేయడం నాకు సంతోషంగా ఉంది.

డాక్టర్ కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ

ప్రొఫెసర్ & ప్రిన్సిపాల్ (రిటైర్డ్)

వార్తాపత్రిక కాలమిస్ట్

రాజీవ్ నగర్, హైదరాబాద్