ప్రకృతి పట్ల కరుణ – మన బాధ్యత
- Dr. Krishna Kumar Vepakomma
- 2 days ago
- 3 min read
Prakruthi Patla Karuna - Mana Badhyatha - Special Article | Dr. Krishna Kumar Vepepakomma
ప్రకృతి పట్ల కరుణ – మన బాధ్యత - ప్రత్యేక వ్యాసం | డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ
Published in manatelugukathalu.com on 12/05/2026
వెలుగులతో మెరిసే నగరాల వెనుక ఒక కనిపించని సంక్షోభం నెమ్మదిగా పెరుగుతోంది. మనం ప్రతిరోజూ వాడి పారేసే ప్లాస్టిక్ సంచులు, నీటి బాటిళ్లు, ప్యాకెట్లు, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు భూమిపై భారంగా పేరుకుపోతున్నాయి. ఒకప్పుడు పచ్చదనంతో కళకళలాడిన ప్రకృతి, ఇప్పుడు వ్యర్థాల భారంతో నిశ్శబ్దంగా విలవిల్లాడుతోంది. మనిషి అభివృద్ధి పేరుతో ప్రకృతిని వినియోగిస్తూనే ఉన్నాడు; కానీ తిరిగి దానికి ఏమి ఇస్తున్నాడో ఆలోచించడం మరిచిపోయాడు. అందుకే ఈ కాలంలో “ప్రకృతి పట్ల కరుణ” అనేది కేవలం భావోద్వేగం కాదు; మానవజాతి మనుగడకు అవసరమైన అత్యవసర బాధ్యతగా మారింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్లాస్టిక్ కాలుష్యం భయంకర స్థాయికి చేరుకుందని ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (UNEP) హెచ్చరిస్తోంది. ప్రతి సంవత్సరం ప్రపంచం 400 మిలియన్ టన్నులకుపైగా ప్లాస్టిక్ను ఉత్పత్తి చేస్తోంది. ఇందులో పెద్ద భాగం చెత్తకుప్పల్లో, నదుల్లో, సముద్రాల్లో చేరుతోంది. “2060 నాటికి ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు మూడింతలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది” అని UNEP తాజా నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఈ ప్లాస్టిక్ కాలుష్యం ఇప్పుడు మన కళ్లకు కనిపించని స్థాయికి చేరుకుంది. సూక్ష్మ ప్లాస్టిక్ కణాలు గాలి, నీరు, ఆహారం ద్వారా మానవ శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయని పరిశోధనలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఇటీవల కొచ్చిలో జరిగిన అధ్యయనంలో కాలువల నీటిలో అధిక స్థాయిలో మైక్రోప్లాస్టిక్స్ ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. ఇవి చివరకు సరస్సులు, చేపలు, ఆహార గొలుసు ద్వారా మనిషి ఆరోగ్యానికే ముప్పుగా మారుతున్నాయి.
భారత్లో కూడా పరిస్థితి ఆందోళనకరంగానే ఉంది. పట్టణీకరణ, ఆన్లైన్ డెలివరీలు, ఒకసారి వాడేసే వస్తువుల వినియోగం పెరగడంతో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు విపరీతంగా పెరుగుతున్నాయి. కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ వివరాల ప్రకారం, దేశంలో 2022-23లో 4.13 మిలియన్ టన్నులకుపైగా ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు ఉత్పత్తి అయ్యాయి. అయితే మరోవైపు రీసైక్లింగ్ రంగంలో భారత్ వేగంగా ముందుకు సాగుతోంది. 2022 నుంచి కోట్ల టన్నుల ప్లాస్టిక్ ప్యాకేజింగ్ వ్యర్థాలను ప్రాసెస్ చేసినట్లు ప్రభుత్వ నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
కేవలం ప్లాస్టిక్ మాత్రమే కాదు, ఈ-వేస్ట్ కూడా మరో పెద్ద సవాలుగా మారింది. మొబైల్ ఫోన్లు, ల్యాప్టాప్లు, టీవీలు, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు వేగంగా మారిపోతుండటంతో ఎలక్ట్రానిక్ వ్యర్థాలు భారీగా పెరుగుతున్నాయి. భారత ప్రభుత్వం ప్రకారం 2025-26లో దేశంలో 14 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులకుపైగా ఈ-వేస్ట్ ఉత్పత్తి అయింది. ఇందులో పెద్ద మొత్తాన్ని రీసైకిల్ చేసినప్పటికీ, ఇంకా అనధికారికంగా నిర్వహించబడుతున్న వ్యర్థాలు పర్యావరణానికి ప్రమాదంగా మారుతున్నాయి.
ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రపంచం “సర్క్యులర్ ఎకానమీ” వైపు అడుగులు వేస్తోంది. అంటే వాడేసి పారేయడం కాకుండా — Reduce, Reuse, Recycle అనే సూత్రాలతో వనరులను మళ్లీ వినియోగించడం. వ్యర్థాలను సంపదగా మార్చే ఆలోచనకు ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ప్లాస్టిక్ను ఇంధనంగా మార్చడం, గాజు వ్యర్థాలను నిర్మాణ పనులకు ఉపయోగించడం, ఈ-వేస్ట్ నుంచి లోహాలను తిరిగి సేకరించడం వంటి వినూత్న ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. కర్ణాటకలోని పుట్టూరులో గాజు సీసాలను “గ్లాస్ సాండ్”గా మార్చి వినియోగిస్తున్న గ్రామపంచాయతీ ప్రయత్నం దేశవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు అందుకుంది.
ముంబైలో నిర్మాణ వ్యర్థాలను సాంకేతిక పద్ధతులతో రీసైకిల్ చేయడానికి బీఎంసీ చేపట్టిన చర్యలు కూడా ఆశాజనకంగా ఉన్నాయి. వ్యర్థాలను సరైన పద్ధతిలో సేకరించి రీసైక్లింగ్ కేంద్రాలకు తరలించడం ద్వారా పర్యావరణ నష్టాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ఇది భవిష్యత్తులో ఇతర నగరాలకు కూడా ఆదర్శంగా నిలవొచ్చు.
అయితే సమస్యలకు పరిష్కారం కేవలం ప్రభుత్వాల చేతుల్లోనే లేదు. ప్రతి పౌరుడి పాత్ర కీలకం. ప్లాస్టిక్ సంచులకు బదులుగా బట్ట సంచులు వాడటం, అవసరం లేని వస్తువుల కొనుగోలు తగ్గించడం, ఇంట్లోనే చెత్తను వేరు చేయడం, నీటిని ఆదా చేయడం వంటి చిన్న చర్యలే పెద్ద మార్పుకు దారి తీస్తాయి. పర్యావరణ పరిరక్షణ అంటే కేవలం ఒక రోజు నిర్వహించే కార్యక్రమం కాదు; అది జీవన విధానంగా మారాలి.
మన పూర్వీకులు చెట్లను దేవతలుగా, నదులను తల్లులుగా భావించారు. ప్రకృతితో సమన్వయం చేసుకుని జీవించారు. కానీ ఆధునిక సమాజం ప్రకృతిని కేవలం వినియోగ వస్తువుగా మాత్రమే చూడటం ప్రారంభించింది. అదే ఈ సంక్షోభానికి ప్రధాన కారణం. ప్రకృతి సహనాన్ని పరీక్షిస్తే, అది వరదలు, కరువు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తుఫాన్ల రూపంలో ప్రతిస్పందిస్తుంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం ఇప్పుడు ప్రపంచమంతా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
ప్రకృతి మనకు గాలి ఇచ్చింది, నీరు ఇచ్చింది, ఆహారం ఇచ్చింది, జీవితం ఇచ్చింది. ఇప్పుడు దాన్ని కాపాడాల్సిన సమయం మనదే. ప్రకృతి పట్ల కరుణ చూపడం అంటే భూమి పట్ల ప్రేమ చూపడం. అది రాబోయే తరాలకు మనం అందించే గొప్ప బహుమతి. పచ్చని భూమి, పరిశుభ్రమైన గాలి, స్వచ్ఛమైన నీరు మన పిల్లలకు అందాలంటే — ఈరోజే మన ఆలోచనల్లో మార్పు రావాలి. అదే నిజమైన అభివృద్ధి, అదే మానవత్వం.
———————————
డా. కృష్ణకుమార్ వేపకొమ్మ
***
డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు:
డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
మేము నిర్వహించే వివిధ పోటీలలో రచయితలకు బహుమతులు అందించడంలో భాగస్వాములు కావాలనుకునే వారు వివరాల కోసం story@manatelugukathalu.com కి మెయిల్ చెయ్యండి.
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx/docs రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం:
నమస్కారం,
నేను డా. వేపకొమ్మ కృష్ణకుమార్, జువాలజీ లో డాక్టరేట్ పొందిన విశ్రాంతి ప్రొఫెసర్; మాజీ ప్రిన్సిపల్. విద్యారంగంలో 30 సంవత్సరాల పైగా అనుభవం కలిగి, పుస్తక రచయిత, పరిశోధక, విద్యా నిపుణుడిగా సేవలందించాను. ప్రస్తుతం పలు ప్రముఖ పత్రికల్లో కాలమిస్టుగా సామాజిక, విద్యా, సమకాలీన అంశాలపై విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాస్తూ ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగిస్తున్నాను.
మీ సంస్థలో నా అనుభవాన్ని ఉపయోగించి గుణాత్మక, ఆసక్తికర వ్యాసాలు అందించగలనని తెలియజేయడం నాకు సంతోషంగా ఉంది.
డాక్టర్ కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ
ప్రొఫెసర్ & ప్రిన్సిపాల్ (రిటైర్డ్)
వార్తాపత్రిక కాలమిస్ట్
రాజీవ్ నగర్, హైదరాబాద్
Comments