సోమనాథ్ ఆలయం – భారతీయ సంస్కృతికి ప్రతిబింబం
- Karlapalem Hanumantha Rao
- May 13
- 2 min read
Updated: May 18
Somanath Alayam - Bharatheeya Samskruthiki Prathibimbam - Telugu Historical Article | Karlapalem Hanumantha Rao
సోమనాథ్ ఆలయం – భారతీయ సంస్కృతికి ప్రతిబింబం - తెలుగు చారిత్మాత్మక వ్యాసం | కర్లపాలెం హనుమంతరావు
Published In manatelugukathalu.com On 13/05/2026
గుజరాత్ తీరంలో వెలసిన సోమనాథ్ దేవాలయం భారతీయ చరిత్రలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన పుణ్యక్షేత్రం. ఇది ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో మొదటిది. ఈ ఆలయ చరిత్ర పురాణ కాలం నుండి నేటి ఆధునిక కాలం వరకు ఎన్నో మలుపులతో కూడి ఉంది.
సోమనాథ్ దేవాలయ చరిత్రలోని ప్రధాన ఘట్టాలు
పురాణ నేపథ్యం
పురాణాల ప్రకారం, ఈ ఆలయాన్ని చంద్రుడు (సోముడు) నిర్మించాడు. దక్ష ప్రజాపతి శాపం వల్ల తన కాంతిని కోల్పోయిన చంద్రుడు, ఇక్కడి ప్రభాస తీర్థంలో శివుడిని ఆరాధించి శాపవిముక్తి పొందాడని ప్రతీతి. అందుకే దీనికి 'సోమనాథ్' (చంద్రుడికి ప్రభువు) అనే పేరు వచ్చింది.
పునర్నిర్మాణాల పరంపర
చరిత్రకారుల ప్రకారం, సోమనాథ్ ఆలయం అనేకసార్లు ధ్వంసం చేయబడింది, తిరిగి నిర్మించబడింది:
మొదటి ఆలయం: ఇది ఎప్పుడు నిర్మించబడిందో ఖచ్చితంగా తెలియదు, కానీ క్రీస్తు శకం ప్రారంభ శతాబ్దాల నాటికే ఇక్కడ ఆలయం ఉన్నట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.
*వల్లభి రాజులు: క్రీ.శ. 649 ప్రాంతంలో వల్లభి వంశానికి చెందిన రాజులు రెండోసారి ఆలయాన్ని నిర్మించారు.
మహమ్మద్ గజనీ దండయాత్ర (1024): సోమనాథ్ చరిత్రలో అత్యంత విషాదకరమైన ఘట్టం ఇది. గజనీ సుల్తాన్ ఈ ఆలయ సంపదను దోచుకుని, జ్యోతిర్లింగాన్ని ముక్కలు చేసి ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేశాడు.
మధ్యయుగ దాడులు: గజనీ తర్వాత పరమార రాజు భోజుడు, సోలంకి రాజు భీమదేవుడు ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించారు. అయితే, ఆ తర్వాత ఢిల్లీ సుల్తానులు (అలావుద్దీన్ ఖిల్జీ సేనలు), మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు వంటి వారు పలుమార్లు ఈ ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేశారు.
ఆధునిక పునరుద్ధరణ
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, ఉక్కు మనిషి సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ చొరవతో ఆలయ పునఃనిర్మాణానికి పునాది పడింది.
1951 మే 11న అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ చేతుల మీదుగా నూతన ఆలయంలో ప్రాణప్రతిష్ఠ జరిగింది.
ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న ఆలయం చాళుక్య శైలి (కైలాస మహా మేరు ప్రసాదం)లో నిర్మించబడింది.
4. బాణస్తంభం (Arrow Pillar)
ఆలయ సముద్ర తీరంలో ఒక స్తంభం ఉంటుంది, దీనిని 'బాణస్తంభం' అంటారు. దీనిపై ఉన్న శాసనం ప్రకారం, ఈ స్తంభం ఉన్న చోటు నుండి దక్షిణ ధృవం (South Pole) వరకు మధ్యలో ఎటువంటి భూభాగం (ద్వీపం లేదా ఖండం) అడ్డురాదు. ప్రాచీన భారతీయులకు భూగోళంపై ఉన్న అవగాహనకు ఇది ఒక గొప్ప నిదర్శనం.
సోమనాథ్ ఆలయం కేవలం ఒక మతపరమైన కట్టడమే కాదు, ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా తిరిగి నిలబడే భారతీయ సంస్కృతికి మరియు విశ్వాసానికి చిహ్నం.
సమాప్తం.
***
కర్లపాలెం హనుమంతరావు గారి కొన్ని ఇతర రచనలు:
కర్లపాలెం హనుమంతరావు గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
మేము నిర్వహించే వివిధ పోటీలలో రచయితలకు బహుమతులు అందించడంలో భాగస్వాములు కావాలనుకునే వారు వివరాల కోసం story@manatelugukathalu.com కి మెయిల్ చెయ్యండి.
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx/docs రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం:
కర్లపాలెం హనుమంతరావు -పరిచయం
రిటైర్డ్ బ్యాంకు అధికారిని. 20 యేళ్ళ వయస్సు నుంచి రచనా వ్యాసంగంతో సంబంధం ఉంది. ప్రింట్, సోషల్ మీడియాల ద్వారా కవిత్వం నుంచి నవల వరకు తెలుగు సాహిత్యంలోని ప్రక్రియలు అన్నింటిలో ప్రవేశం ఉంది. సినిమా రంగంలో రచయితగా పనిచేశాను. వివిధ పత్రికలకు కాలమిస్ట్ గా కొనసాగుతున్నాను. పోటీ కథల జడ్జి పాత్రా నిర్వహిస్తున్నాను. కథలకు , నాటక రచనలకు వివిధ పత్రికల నుంచి బహుమతులు, పురస్కారాలు సాధించాను. ప్రముఖ దినపత్రిక 'ఈనాడు' తో 25 ఏళ్ళుగా రచనలు చేస్తున్నాను. మూడేళ్ళు ఆదివారం అతిధి సంపాదకుడిగా పనిచేసిన అనుభవం నా ప్రత్యేకత.
Comments