అవయవ మార్పిడిలో భారత్ ముందడుగు
- Dr. Krishna Kumar Vepakomma
- 1 day ago
- 3 min read
Avayava Marpidilo Bharath Mundadugu - Telugu Science Article | Dr. Krishna Kumar Vepepakomma
అవయవ మార్పిడిలో భారత్ ముందడుగు - తెలుగు సైన్స్ వ్యాసం | డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ
Published in manatelugukathalu.com on 02/08/2026
అవయవ దానం అంటే ప్రాణదానం. ఆధునిక వైద్యరంగంలో అవయవ మార్పిడి వేలాది మందికి కొత్త జీవితాన్ని అందిస్తున్న అత్యంత కీలక వైద్య విధానంగా మారింది. డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ రాసిన ఈ విశ్లేషణాత్మక వ్యాసంలో అవయవ మార్పిడిలో భారత్ సాధిస్తున్న విశేష పురోగతి, ప్రభుత్వ చర్యలు, NOTTO మరియు NOTP పాత్ర, ఇంకా ఎదురవుతున్న సవాళ్లు, సమాజంలో అవయవ దానంపై అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరాన్ని సమగ్రంగా వివరించారు. ప్రతి పౌరుడు తప్పక చదవాల్సిన అవగాహన కలిగించే వ్యాసమిది.
ప్రాణాలను కాపాడడంలో అవయవ మార్పిడి నేడు అత్యంత ప్రభావవంతమైన వైద్య విధానంగా నిలిచింది. అవయవ దానంపై పెరుగుతున్న అవగాహన, వైద్యరంగంలో సాధించిన సాంకేతిక పురోగతి, ప్రభుత్వ చర్యలతో భారత్ ప్రపంచంలో అవయవ మార్పిడిలో వేగంగా ముందుకు సాగుతున్న దేశాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందుతోంది.
ఒకప్పుడు అవయవ మార్పిడి అత్యంత క్లిష్టమైన వైద్య ప్రక్రియగా భావించబడేది. అయితే ఆధునిక వైద్య సాంకేతికత, నిపుణులైన వైద్య బృందాలు, మెరుగైన శస్త్రచికిత్సా విధానాల వల్ల నేడు కిడ్నీ, కాలేయం, గుండె, ఊపిరితిత్తులు వంటి కీలక అవయవాల మార్పిడి విజయవంతంగా నిర్వహించబడుతోంది. ఫలితంగా ప్రతి ఏడాది వేలాది మంది రోగులు కొత్త జీవితాన్ని పొందుతున్నారు.
ఎకనామిక్ టైమ్స్ హెల్త్లో ప్రచురితమైన కథనం ప్రకారం, మొత్తం అవయవ మార్పిడి శస్త్రచికిత్సల సంఖ్యలో భారత్ ప్రపంచంలో మూడో స్థానంలో ఉంది. జీవించి ఉన్న దాతల (Living Donor) ద్వారా జరిగే అవయవ మార్పిడిలో ప్రపంచంలోనే అగ్రస్థానంలో నిలుస్తోంది. కేంద్ర ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం దేశంలో ఐదు లక్షలకు పైగా అవయవ దాన ప్రతిజ్ఞలు నమోదయ్యాయి. ఆధార్ ఆధారిత డిజిటల్ ప్రతిజ్ఞ నమోదు విధానం అందుబాటులోకి రావడంతో ప్రజల భాగస్వామ్యం మరింత పెరుగుతోంది.
అవయవ మార్పిడి విజయవంతం కావాలంటే వైద్యుల నైపుణ్యం మాత్రమే సరిపోదు. అవయవ దాతల కుటుంబాల సహకారం, సమయానుకూలంగా జరిగే అవయవ సేకరణ, వేగవంతమైన రవాణా, ఆసుపత్రుల మధ్య సమన్వయం, పారదర్శకమైన అవయవ కేటాయింపు వ్యవస్థ కూడా అంతే కీలకం. ఈ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ అవయవ మార్పిడి కార్యక్రమం (National Organ Transplant Programme – NOTP)ను అమలు చేస్తోంది. జాతీయ అవయవ, కణజాల మార్పిడి సంస్థ (NOTTO) దేశవ్యాప్తంగా అవయవ దానం, మార్పిడి సేవలను సమన్వయం చేయడంతో పాటు ఆన్లైన్ ప్రతిజ్ఞ నమోదు ప్రక్రియను మరింత సులభతరం చేసింది.
అయితే విజయాలతో పాటు సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. 2025లో దేశవ్యాప్తంగా 20,019 అవయవ మార్పిడి శస్త్రచికిత్సలు జరిగినప్పటికీ, 2026 మార్చి నాటికి ప్రధాన అవయవాల కోసం సుమారు 89,839 మంది రోగులు నిరీక్షణ జాబితాలో ఉన్నారు. ది లాన్సెట్ రీజినల్ హెల్త్–సౌత్ ఈస్ట్ ఏషియాలో ప్రచురితమైన అధ్యయనం ప్రకారం, 2021లో భారత్కు సుమారు 3.9 లక్షల కిడ్నీ, కాలేయం, గుండె, ఊపిరితిత్తుల మార్పిడి శస్త్రచికిత్సలు అవసరమయ్యాయి.
వృద్ధుల సంఖ్య, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో 2040 నాటికి ఈ అవసరం ఏటా 4.63 లక్షలకు చేరే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం అవసరమైన రోగుల్లో కొద్దిమందికే అవయవ మార్పిడి జరుగుతుండగా, మరణానంతర అవయవ దానాల కొరత ప్రధాన సవాలుగా కొనసాగుతోంది.
ఈ పరిస్థితిని అధిగమించాలంటే అవయవ దానంపై సమాజంలో మరింత విస్తృత అవగాహన కల్పించాల్సిన అవసరం ఉంది. ప్రభుత్వం, వైద్యులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, విద్యాసంస్థలు, మీడియా, ప్రజలందరూ సమిష్టిగా కృషి చేస్తే అవయవాల కొరతను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.
ఒక వ్యక్తి మరణానంతరం చేసిన అవయవ దానం పలువురికి కొత్త జీవితాన్ని అందించగలదు. ప్రతి కుటుంబంలో అవయవ దానంపై సానుకూల దృక్పథం పెరిగినప్పుడే నిరీక్షణ జాబితాలు తగ్గుతాయి. అందుకే అవయవ దానం కేవలం వైద్య సేవ మాత్రమే కాదు, మానవత్వానికి ప్రతీకగా నిలిచే మహోన్నత సేవ.
———————————
డా. కృష్ణకుమార్ వేపకొమ్మ
***
డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు:
డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
మేము నిర్వహించే వివిధ పోటీలలో రచయితలకు బహుమతులు అందించడంలో భాగస్వాములు కావాలనుకునే వారు వివరాల కోసం story@manatelugukathalu.com కి మెయిల్ చెయ్యండి.
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx/docs రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం:
నమస్కారం,
నేను డా. వేపకొమ్మ కృష్ణకుమార్, జువాలజీ లో డాక్టరేట్ పొందిన విశ్రాంతి ప్రొఫెసర్; మాజీ ప్రిన్సిపల్. విద్యారంగంలో 30 సంవత్సరాల పైగా అనుభవం కలిగి, పుస్తక రచయిత, పరిశోధక, విద్యా నిపుణుడిగా సేవలందించాను. ప్రస్తుతం పలు ప్రముఖ పత్రికల్లో కాలమిస్టుగా సామాజిక, విద్యా, సమకాలీన అంశాలపై విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాస్తూ ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగిస్తున్నాను.
మీ సంస్థలో నా అనుభవాన్ని ఉపయోగించి గుణాత్మక, ఆసక్తికర వ్యాసాలు అందించగలనని తెలియజేయడం నాకు సంతోషంగా ఉంది.
డాక్టర్ కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ
ప్రొఫెసర్ & ప్రిన్సిపాల్ (రిటైర్డ్)
వార్తాపత్రిక కాలమిస్ట్
రాజీవ్ నగర్, హైదరాబాద్
Comments