మెదడు ఆరోగ్యం: అవగాహనతోనే రక్షణ
Medadu Arogyam: Avagahane Rakshana - Telugu Science Article | Dr. Krishna Kumar Vepepakomma
మెదడు ఆరోగ్యం: అవగాహనతోనే రక్షణ - తెలుగు సైన్స్ వ్యాసం | డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ
Published in manatelugukathalu.com on 13/08/2026
మెదడు మన శరీరంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన అవయవాలలో ఒకటి. మన ఆలోచనలు, జ్ఞాపకశక్తి, భావోద్వేగాలు, కదలికలు, నిర్ణయాలు వంటి అనేక కీలకమైన పనులను మెదడు నియంత్రిస్తుంది. అందువల్ల మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.
ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 300 కోట్లకు పైగా మంది ఏదో ఒక నాడీ సంబంధిత వ్యాధితో జీవిస్తున్నారు. స్ట్రోక్, మూర్ఛ (ఎపిలెప్సీ), పార్కిన్సన్ వ్యాధి, అల్జీమర్స్, డిమెన్షియా, మైగ్రేన్ వంటి వ్యాధులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనారోగ్యం, వైకల్యం మరియు మరణాలకు ప్రధాన కారణాలలో ఒకటిగా ఉన్నాయి. వైద్యరంగంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించినప్పటికీ, అనేక మందికి సమయానికి నిపుణుల వైద్యం అందడం లేదు. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, దూర ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలు నాడీ సంబంధిత వైద్య సేవలను పొందడంలో అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి అత్యంత అవసరం. సమతుల్యమైన ఆహారం తీసుకోవడం, ప్రతిరోజూ శారీరక వ్యాయామం చేయడం, తగినంత నిద్రపోవడం, మానసిక ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడం, ధూమపానం మరియు మద్యపానానికి దూరంగా ఉండడం, అలాగే రక్తపోటు, మధుమేహం, అధిక కొలెస్ట్రాల్ వంటి సమస్యలను నియంత్రణలో ఉంచడం ద్వారా అనేక నాడీ సంబంధిత వ్యాధుల ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు.
అంతేకాకుండా, పుస్తకాలు చదవడం, కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, సంగీతం వినడం, పజిల్స్ పరిష్కరించడం, కుటుంబ సభ్యులు మరియు స్నేహితులతో సమయం గడపడం వంటి అలవాట్లు మెదడును చురుకుగా ఉంచుతాయి. వినికిడి సమస్యలు ఉంటే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా చికిత్స పొందడం, తలకు గాయాలు కాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం, వాయు కాలుష్యానికి వీలైనంత వరకు దూరంగా ఉండడం కూడా మెదడు ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తాయి.
తీవ్రమైన లేదా తరచూ వచ్చే తలనొప్పి, అకస్మాత్తుగా ముఖం ఒకవైపు వంగిపోవడం, చేతులు లేదా కాళ్లలో బలహీనత, మాట్లాడటంలో ఇబ్బంది, చూపులో మార్పులు, జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం, తరచుగా తల తిరగడం లేదా మూర్ఛ వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించాలి. ముఖ్యంగా స్ట్రోక్ లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు ఆలస్యం చేయకుండా అత్యవసర వైద్య సేవలు పొందడం ప్రాణాలను కాపాడడంతో పాటు శాశ్వత వైకల్యాన్ని నివారించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. వ్యాధిని ప్రారంభ దశలోనే గుర్తిస్తే చికిత్స మరింత ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.
ప్రతి ఒక్కరికీ నాణ్యమైన మెదడు ఆరోగ్య సేవలు అందుబాటులో ఉండేలా ప్రాథమిక ఆరోగ్య సేవలను బలోపేతం చేయడం, ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, అవసరమైన మందులు, పునరావాస సేవలు, నిపుణుల సలహాలు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం అవసరం. టెలీ-న్యూరాలజీ, కృత్రిమ మేధస్సు (AI) ఆధారిత నిర్ధారణ పద్ధతులు, ఆధునిక వైద్య సాంకేతికతలు గ్రామీణ ప్రాంతాలకు కూడా నాడీ సంబంధిత వైద్య సేవలను విస్తరించడంలో సహాయపడుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఈ సేవలు అందరికీ సమానంగా చేరేలా మరింత కృషి అవసరం.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మార్గదర్శకాల ప్రకారం, ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని పాటించడం ద్వారా డిమెన్షియా వంటి కొన్ని మెదడు సంబంధిత వ్యాధుల ప్రమాదాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. శారీరకంగా, మానసికంగా, సామాజికంగా చురుకుగా ఉండడం, జీవితాంతం కొత్త విషయాలను నేర్చుకుంటూ ఉండడం మెదడు ఆరోగ్యాన్ని దీర్ఘకాలం కాపాడడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.
మెదడు ఆరోగ్యం వ్యక్తిగత శ్రేయస్సుకు మాత్రమే కాకుండా కుటుంబం, సమాజం, దేశ అభివృద్ధికి కూడా ఎంతో అవసరం. చిన్న చిన్న ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లతోనే మన మెదడును ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోవచ్చు. ఆరోగ్యంపై అవగాహన పెంచుకుని, అవసరమైనప్పుడు వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించడం ద్వారా ఆరోగ్యవంతమైన, సంతోషకరమైన భవిష్యత్తును నిర్మించుకోవచ్చు.
———————————
డా. కృష్ణకుమార్ వేపకొమ్మ
***
డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు:
డా. కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
మేము నిర్వహించే వివిధ పోటీలలో రచయితలకు బహుమతులు అందించడంలో భాగస్వాములు కావాలనుకునే వారు వివరాల కోసం story@manatelugukathalu.com కి మెయిల్ చెయ్యండి.
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx/docs రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం:
నమస్కారం,
నేను డా. వేపకొమ్మ కృష్ణకుమార్, జువాలజీ లో డాక్టరేట్ పొందిన విశ్రాంతి ప్రొఫెసర్; మాజీ ప్రిన్సిపల్. విద్యారంగంలో 30 సంవత్సరాల పైగా అనుభవం కలిగి, పుస్తక రచయిత, పరిశోధక, విద్యా నిపుణుడిగా సేవలందించాను. ప్రస్తుతం పలు ప్రముఖ పత్రికల్లో కాలమిస్టుగా సామాజిక, విద్యా, సమకాలీన అంశాలపై విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాస్తూ ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగిస్తున్నాను.
మీ సంస్థలో నా అనుభవాన్ని ఉపయోగించి గుణాత్మక, ఆసక్తికర వ్యాసాలు అందించగలనని తెలియజేయడం నాకు సంతోషంగా ఉంది.
డాక్టర్ కృష్ణ కుమార్ వేపకొమ్మ
ప్రొఫెసర్ & ప్రిన్సిపాల్ (రిటైర్డ్)
వార్తాపత్రిక కాలమిస్ట్
రాజీవ్ నగర్, హైదరాబాద్
Samaajaaniki manchi awareness ichharu sir