ఆత్మశాంతి
- Ch. Pratap
- 2 days ago
- 11 min read
Athmasanthi - Telugu Inspirational Story | Ch. Pratap
ఆత్మశాంతి - తెలుగు ప్రేరణాత్మక కథ | Ch. ప్రతాప్
Published in manatelugukathalu.com on 12/05/2026
శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని నారాయణపురం అనే సుందరమైన గ్రామం వెలుపల, పచ్చని పొలాల మధ్య ఉన్న ఒక చిన్న పెంకుటి ఇల్లు సీతమ్మ నివాసం. ఎనభై సంవత్సరాల సుదీర్ఘ ప్రయాణంలో ఆమె ఎన్నో ఒడిదుడుకులను, కష్టాలను చిరునవ్వుతో ఎదుర్కొంది. ఆమె భర్త చిన్నతనంలోనే మరణించడంతో, రెక్కాడితే గాని డొక్కాడని పరిస్థితుల్లో కూడా తన ముగ్గురు బిడ్డలను ఎంతో అల్లారుముద్దుగా పెంచింది. ఆమెకు మల్లేష్, సోమేష్ అనే ఇద్దరు కుమారులు, సరస్వతి అనే ఒక కుమార్తె ఉండేవారు. ఆ ముగ్గురిపై ఆమెకు ఉన్న మమకారం వర్ణనాతీతం. తన ఆకలిని చంపుకుని వారికి కడుపునిండా తిండి పెట్టి, వారి భవిష్యత్తు కోసం అహర్నిశలు శ్రమించింది.
జీవితాంతం కూలీ పనులు చేసి, ఆదా చేసిన సొమ్ముతో కొన్న కొద్దిపాటి సాగు భూమి, తలదాచుకోవడానికి ఉన్న ఆ చిన్న ఇల్లు మాత్రమే ఆమెకు మిగిలిన ఆస్తి. కాలక్రమేణా వయసు పైబడటంతో సీతమ్మ ఆరోగ్యం క్షీణించింది. అంతిమ ఘడియలు సమీపిస్తున్నాయని గ్రహించిన ఆమెకు ఒకటే ఆందోళన కలిగేది. తన బిడ్డలు తన మరణం తర్వాత ఆస్తి కోసం గొడవపడకూడదని, అందరూ అన్యోన్యంగా ఉండాలని ఆమె తపించేది. ఆఖరి రోజుల్లో ఆమె కంఠస్వరం పూర్తిగా పడిపోయింది, నోట మాట రావడం ఆగిపోయింది. ఆ స్థితిలో కూడా తన మనసులోని కోరికను వ్యక్తపరచడానికి ప్రయత్నించింది.
తన ఆస్తిని ముగ్గురు బిడ్డలకు సమానంగా పంచి ఇవ్వాలనేది ఆమె దృఢ సంకల్పం. సాధారణంగా సమాజంలో ఆస్తి పంపకాల్లో కుమారులకే ప్రాధాన్యత ఇస్తారు, కానీ సీతమ్మ మాత్రం తన కుమార్తె సరస్వతిని కూడా కొడుకులతో సమానంగా చూసింది. కుమార్తె కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు తోడుగా ఉండాలని, ఆమెకు కూడా ఒక ఆధారం ఉండాలని భావించింది. అందుకే, మాట రాని ఆ క్లిష్ట సమయంలో కూడా సైగల ద్వారా నోటరీని పిలిపించి, తనకున్న కొద్దిపాటి స్థిరాస్తిని ముగ్గురు సంతానానికి సమాన వాటాలుగా రాసి ఇచ్చింది. తన సంతకం ద్వారా ఆ పత్రాన్ని ధ్రువీకరిస్తూ, కళ్ళల్లో నీళ్లతో బిడ్డల వైపు దీనంగా చూసింది. ఆ చూపులో "కలహించుకోకండి, కలిసి ఉండండి" అనే మూగ సందేశం దాగి ఉంది. ఒక తల్లి తన ఆఖరి శ్వాస వరకు బిడ్డల క్షేమం కోసమే ఆలోచిస్తుందనడానికి సీతమ్మ జీవితమే నిదర్శనం.
ఒకనాడు గ్రామ పెద్దల సమక్షంలో నోటరీని పిలిపించి, తనకున్న కొద్దిపాటి సాగు భూమిని మరియు నివాస గృహాన్ని ముగ్గురు బిడ్డలకు ఖచ్చితంగా సమాన వాటాలుగా పంపిణీ చేస్తూ వీలునామాపై సంతకం చేసింది. ఆ సమయంలో ఆమె చేతులు వణుకుతున్నా, మనసు మాత్రం బిడ్డల క్షేమం కోసమే పరితపించింది. "నాయనా మల్లేష్, సోమేష్... అమ్మాయి సరస్వతిని కూడా మీతో సమానంగా చూడండి. మీరు అన్యోన్యంగా ఉండాలి, ఆస్తిపాస్తుల కోసం కలహాలకు తావు ఇవ్వకూడదు" అని కన్నీళ్లతో మూగగా ప్రార్థించింది. మాతృహృదయం ఎప్పుడూ తన బిడ్డలు ఏ ఒక్కరూ అన్యాయానికి గురికాకూడదని, అందరూ సుఖంగా ఉండాలని నిరంతరం తపిస్తుంది. ఆ పత్రాలపై సంతకం చేసిన కొద్ది రోజులకే సీతమ్మ ఈ లోకాన్ని విడిచి అనంత వాయువుల్లో కలిసిపోయింది.
నారాయణపురం గ్రామస్థులందరూ తరలివచ్చి ఆమె అంత్యక్రియలకు హాజరయ్యారు. శ్మశానంలో చితి వద్ద కుమారులు రోదించడం, తల్లి పాదాల చెంత పడి విలపించడం చూసి ఊరి జనం ఎంతో చలించిపోయారు. వారు తమ తల్లిపై ఎంతో ప్రేమాభిమానాలు గలవారని అందరూ భావించారు. కానీ ఆ కన్నీటి వెనుక దాగి ఉన్న స్వార్థం, ఆస్తిపై ఉన్న మక్కువ అనే చేదు నిజం ఎవరికీ తెలియదు. అంత్యక్రియలు ముగిసిన తర్వాత, కుల పురోహితుడు వారిని సమీపించి శాస్త్రోక్తంగా జరగాల్సిన విధులను వివరించాడు. పది రోజుల పాటు జరగాల్సిన దశాహ కర్మలు, ఆపై పన్నెండవ రోజున నిర్వహించాల్సిన ద్వాదశాహ శ్రాద్ధ విధులు అత్యంత ముఖ్యమని, అవి నిర్వహిస్తేనే ఆత్మకు శాంతి కలుగుతుందని వారికి హితవు పలికాడు.
మరణం సంభవించిన తర్వాత జీవుడి ఆత్మ ప్రయాణం సుగమంగా సాగడానికి, పితృదేవతల ఆశీస్సులు లభించడానికి శాస్త్రం నిర్దేశించిన కర్మకాండలు అత్యంత ముఖ్యమైనవి. ఇందులో దశాహ కర్మలు మరియు ద్వాదశాహ శ్రాద్ధ విధులు ప్రధాన భూమిక పోషిస్తాయి. వ్యక్తి మరణించిన నాటి నుండి పదవ రోజు వరకు ప్రతిరోజూ నిర్వహించే కార్యక్రమాలను దశాహ కర్మలు అంటారు. గరుడ పురాణం ప్రకారం, మరణానంతరం ఆత్మ 'ప్రేత' రూపంలో ఉంటుంది; ఈ పది రోజులు సమర్పించే తిల తర్పణాలు మరియు పిండ ప్రదానాల ద్వారా ఆ ప్రేతకు ఒక్కో అవయవం ఏర్పడి, పదవ నాటికి పూర్తి సూక్ష్మ శరీరం సిద్ధమవుతుంది. ప్రతిరోజూ నదీ తీరాన లేదా జలాశయం వద్ద నల్ల నువ్వులు, నీటితో తర్పణం వదలడం వల్ల ఆత్మకు దప్పిక తీరుతుంది. పదో రోజున 'ప్రభూత బలి' ఇచ్చి ఆత్మ క్షుద్బాధను ఉపశమింపజేస్తారు. ఇక పన్నెండవ రోజున నిర్వహించే ద్వాదశాహ శ్రాద్ధం లేదా 'సపిండీకరణం' అనేది జీవుడిని ప్రేత స్థితి నుండి విముక్తి చేసి, పితృ దేవతల వరుసలో కలిపే కీలక ఘట్టం. ఈ రోజున చేసే సపిండీకరణ ప్రక్రియలో నాలుగు పిండాలను సిద్ధం చేసి, ప్రేత పిండాన్ని తండ్రి, తాత, ముత్తాతల పిండాలతో కలపడం ద్వారా ఆత్మకు పితృలోక ప్రాప్తి కలుగుతుంది.
ఈ కార్యక్రమాల్లో భాగంగా యమలోక మార్గంలోని చీకటిని తొలగించడానికి పది రోజుల పాటు ఆకాశ దీపాన్ని వెలిగించాలి. అలాగే దశ దానాలు అనగా గోవు, భూమి, నువ్వులు, బంగారం, నెయ్యి, వస్త్రం, ధాన్యం, బెల్లం, వెండి మరియు ఉప్పును యథాశక్తి దానం చేయడం వల్ల ఆత్మకు వైకుంఠ మార్గం సులభతరం అవుతుంది. పాథేయ శ్రాద్ధం ఆత్మ ప్రయాణానికి అవసరమైన ఆహారాన్ని అందిస్తుంది.
గరుడ పురాణం ఉద్ఘాటించినట్లుగా, ఈ విధులను నిర్వర్తించని పక్షంలో ఆత్మ ప్రేత రూపంలోనే ఉండిపోయి క్షుద్బాధలతో అలమటిస్తుంది; తద్వారా వంశానికి పితృ దోషం సంభవిస్తుంది. అందుకే సంతానం తమ తల్లిదండ్రుల పట్ల తీర్చుకోవాల్సిన కనీస ఋణంగా, అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ పిండ ప్రదానాలు, బ్రాహ్మణ భోజనాలు మరియు దానధర్మాలు నిర్వహించాలి. ఈ కర్మలు కేవలం ఆచారాలు మాత్రమే కావు, ఇవి ఒక జీవుడికి లౌకిక బంధాల నుండి విముక్తి కలిగించి, పరలోకంలో ప్రశాంతతను ప్రసాదించే దివ్యమైన మార్గాలు.
తల్లి పట్ల చూపే భక్తి కేవలం కర్మకాండలకే పరిమితం కాదని, ఆమె ఆత్మకు సద్గతి కలిగించడం కుమారుల కనీస ధర్మమని పురోహితుడు ఉద్ఘాటించాడు. గరుడ పురాణంలో చెప్పబడినట్లుగా, ఈ పన్నెండు రోజుల కర్మలు మరణించిన వ్యక్తి ఆత్మకు పరలోక ప్రయాణంలో శక్తినిస్తాయని, కాబట్టి ఏ లోపం లేకుండా నిర్వహించాలని సూచించాడు. కానీ ఆ కుమారుల మనసుల్లో అప్పటికే ఆస్తి పంపకాల లెక్కలు, ఖర్చుల భయం మొదలయ్యాయి. బయటకు కనిపిస్తున్న ఆ కన్నీరు తల్లిపై మమకారం కంటే, తమపై పడబోయే బాధ్యతల భారానికి సంకేతంగా మిగిలిపోయింది. తల్లి ఆశించిన అన్యోన్యత కంటే, రాబోయే రోజుల్లో వారు ప్రదర్శించబోయే వికృత రూపానికి ఆ శ్మశాన నిశ్శబ్దమే సాక్షిగా నిలిచింది.
తల్లి అంత్యక్రియలు ముగించి ఇంటికి చేరాక, మల్లేష్ మరియు సోమేష్ ధోరణిలో ఊహించని మార్పు వచ్చింది. తల్లి జీవించి ఉన్నంత కాలం ఆమె చాటున ఉన్న వారి అసలు స్వరూపాలు ఒక్కసారిగా బయటపడ్డాయి. మల్లేష్ అత్యంత కఠినంగా మాట్లాడుతూ, "అమ్మ తన ఆస్తిని పంచేటప్పుడు మనతో పాటు సరస్వతికి కూడా సమాన భాగం ఇచ్చింది. ఆడపిల్ల పెళ్ళికి మనం అప్పట్లో ఎంతో ఖర్చు చేశాం, ఇప్పుడు మళ్ళీ ఆస్తిలో వాటా ఇవ్వడం అవసరమా? అన్నీ సమానంగా పంచుకున్నప్పుడు, ఇక ఆమె కోసం వేల రూపాయలు వెచ్చించి ఈ శ్రాద్ధ కర్మలు, షోడశ దానాలు చేయడం దండగ" అని వాదించాడు. సోమేష్ కూడా అన్న మాటలకు వంత పాడుతూ, "నిజమే, అంత్యక్రియలు నిర్వహించి అగ్ని సంస్కారం చేశాం కదా, అది చాలు. ఈ కాలంలో పది రోజులు పనులు మానుకుని, పిండ ప్రదానాలు చేస్తూ కూర్చుంటే మన ఇల్లు గడిచేదెలా? శాస్త్రాల పేరుతో పురోహితులు చెప్పే మాటలు వింటే ఉన్న ఆస్తి కూడా హారతి కర్పూరం అయిపోతుంది" అని నిర్దయాత్మకంగా తేల్చి చెప్పాడు.
కానీ గరుడ పురాణం ప్రకారం, కన్నవారికి శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహించని పుత్రులు పితృ ద్రోహులుగా, అత్యంత పాపాత్ములుగా పరిగణించబడతారు. శాస్త్రం ప్రకారం, మరణానంతరం జీవుడికి ఆకలిదప్పులు తీర్చే ఏకైక మార్గం పుత్రులు పెట్టే పిండ ప్రదానమే. ప్రేత లోకంలో ఉన్న ఆత్మకు ఈ పిండమే ఆహారంగా మారుతుంది.
ఒకవేళ సంతానం ఈ విధులను విస్మరిస్తే, ఆ ఆత్మ క్షుద్బాధతో అలమటిస్తూ తన వారినే శపిస్తుంది. సీతమ్మ తన రక్తాన్ని పాలుగా ఇచ్చి పెంచిన ఆ కుమారులు, నేడు ఆమె ఆత్మకు పట్టెడన్నం పెట్టడానికి కూడా వెనుకాడటం వారిలోని కృతజ్ఞతారాహిత్యాన్ని చాటిచెప్పింది. తల్లి ఆస్తిపై ఉన్న మక్కువ ఆమె ఆత్మ శాంతిపై వారికి లేకుండా పోయింది. పూర్వీకులు పాటించిన సంప్రదాయాలను, ధర్మ సూత్రాలను వారు కేవలం ధనదాహంతో తృణీకరించారు. కన్నతల్లి రుణం తీర్చుకోవాల్సిన సమయంలో వారు కేవలం ఆర్థిక లాభనష్టాల లెక్కలు చూసుకోవడం చూసి ప్రకృతి కూడా నిశ్శబ్దంగా రోదించింది. భక్తితో చేయాల్సిన కార్యాలను వారు ఒక భారంగా భావించి, ధర్మాన్ని కాలరాశారు.
భౌతిక లోకంలో కుమారులు ఆస్తి పంపకాల్లో నిమగ్నమై ఉండగా, మరోవైపు సీతమ్మ ఆత్మ ప్రేత లోకంలో వర్ణనాతీతమైన వేదనను అనుభవిస్తోంది. గరుడ పురాణం అత్యంత విపులంగా వివరించినట్లుగా, మరణానంతరం జీవుడు పొందే సూక్ష్మ శరీరం కేవలం సంతానం సమర్పించే పిండ ప్రదానాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. మల్లేష్, సోమేష్లు శ్రాద్ధ కర్మలను విస్మరించడం వల్ల, సీతమ్మ ఆత్మకు కనీస ఆహార పానీయాలు అందక క్షుద్బాధతో, విపరీతమైన దప్పికతో అల్లాడిపోతోంది. ఆ లోకమంతా చీకటిమయమై, భయంకరమైన శబ్దాలతో నిండి ఉంది. అక్కడ ఆకలితో అలమటిస్తున్న ఇతర ఆత్మలను చూసి సీతమ్మ భయంతో వణికిపోయింది. తన బిడ్డల కోసం జీవితాంతం కష్టపడి, కడుపు కట్టుకుని వారికి పెట్టిన తను, నేడు ఇలా పట్టెడన్నం లేక అలమటించాల్సి రావడం చూసి ఆమె ఆత్మ రోదించింది.
ఆ సమయంలో కాంతివంతమైన ఒక సిద్ధాత్మ ఆమె దరి చేరి, కరుణతో నిండిన స్వరంతో ఇలా అన్నది: "అమ్మా, నీ కన్నీరు నీ ఆకలిని తీర్చలేదు. నీ కుమారులు శాస్త్రోక్తంగా నీకు తిలతర్పణాలు, పిండబలులు సమర్పించలేదు. వారు పెట్టిన పిండం పరలోకంలో నీకు శక్తినిచ్చే అమృతం వంటిది. కానీ వారు ధనదాహంతో నీ పట్ల ధర్మాన్ని విస్మరించారు. అందుకే నీకు ఈ దుస్థితి కలిగింది. గరుడ పురాణంలో చెప్పబడినట్లుగా, పుత్రుడు శ్రాద్ధం నిర్వహిస్తేనే ఆ ప్రేత ఆత్మకు భయంకరమైన వైతరణి నదిని దాటే శక్తి, పితృలోక ప్రవేశార్హత లభిస్తాయి. ఆ క్రియలు జరగనంత వరకు ఈ క్షుద్బాధలు, ఈ చీకటి యాతనలు తప్పవు." ఆ మాటలు విన్న సీతమ్మ గుండె చెరువైంది.
తాను ఎంతో ప్రేమగా పెంచి, ఉన్నదంతా ధారాదత్తం చేసిన కుమారులు తనకింతటి అన్యాయం చేస్తారని ఆమె ఊహించలేదు. పుత్రులే పున్నామ నరకం నుండి రక్షిస్తారని విన్న మాటలు కేవలం పుస్తకాలకే పరిమితమా అని ఆమె ఆవేదన చెందింది. దప్పికతో గొంతు ఎండిపోతుంటే, తన కన్నబిడ్డలు ఇచ్చే ఒక్క నీటి చుక్క కోసం ఆమె ఆత్మ పరితపించింది. ఆ ప్రేత లోకంలోని భయానక వాతావరణంలో, మాతృమూర్తి ఆత్మ దిక్కుతోచని స్థితిలో రోదిస్తూ తన విముక్తి కోసం మార్గం వెతకసాగింది.
ప్రేత లోకంలో ఆకలిదప్పులతో అలమటిస్తూ, దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉన్న సీతమ్మ ఆత్మకు ఒక్కసారిగా తన ప్రియ పుత్రిక సరస్వతి గుర్తుకు వచ్చింది. సోమేష్, మల్లేష్లా కాకుండా సరస్వతికి తల్లి అంటే అపారమైన గౌరవం, అమితమైన భక్తి. తన బిడ్డల కోసం ప్రాణాలకు తెగించి పోరాడిన తల్లి కష్టం సరస్వతికి బాగా తెలుసు. ఆ చీకటి లోకం నుండి విముక్తి పొందేందుకు తన కుమార్తె మాత్రమే ఏకైక మార్గమని భావించిన సీతమ్మ ఆత్మ, ఆ రాత్రి సరస్వతి నిద్రిస్తున్న సమయంలో ఆమె స్వప్నంలోకి ప్రవేశించింది.
ఆ కలలో సరస్వతికి తన తల్లి శరీరం వికృతంగా, కళ్ళు లోతుకుపోయి, అత్యంత దీన స్థితిలో కనిపించింది. కనీసం మాట్లాడటానికి కూడా శక్తి లేనట్లుగా ఉన్న తల్లిని చూసి సరస్వతి కలవరపడి కన్నీటిపర్యంతమైంది. ఆ చీకటి మయమైన లోకంలో చుట్టూ భయంకరమైన ఆకృతులు తిరుగుతుండగా, సీతమ్మ ఆత్మ గాలిలో తేలుతూ తన బిడ్డ దరిచేరింది. దప్పికతో ఎండిపోయిన ఆమె పెదవులు, ఆహారం లేక కృశించిన ఆమె దేహం చూస్తుంటే సరస్వతి గుండె చెరువైంది. కన్నతల్లి పడుతున్న ఈ నరకయాతనను చూసి సరస్వతి నిద్రలోనే వణికిపోయింది.
పుత్రులుగా పుట్టిన వారు ధర్మాన్ని విస్మరించి ఆస్తుల వేటలో పడగా, గర్భవాసం చేసిన తల్లి మాత్రం తన విముక్తి కోసం ఈ కన్నబిడ్డనే నమ్ముకుంది. ఆ స్వప్నంలో తల్లి కళ్ళలో కనిపించిన ఆర్తి, సరస్వతి మనసును తీవ్రంగా కలిచివేసింది. తల్లి పట్ల ఆమెకున్న అనురాగం ఇప్పుడు ఒక పవిత్రమైన బాధ్యతగా మారింది. ఆత్మల లోకపు వేదనను తన కళ్ళతో చూసిన సరస్వతి, ఎలాగైనా తన తల్లికి సద్గతి కలిగించాలని ఆ క్షణమే నిశ్చయించుకుంది. మాతృమూర్తి పడుతున్న ఆ ఆకలి కేకలు సరస్వతి అంతరాత్మను మేల్కొలిపాయి, ఆ చీకటి నుండి వెలుగు వైపుకు దారి చూపే శక్తి కేవలం తనకే ఉందని ఆమెకు అర్థమైంది.
"అమ్మా, ఏమైంది? ఎందుకు ఇలా ఉన్నావు?" అని సరస్వతి భయాందోళనలతో అడిగింది. అప్పుడు సీతమ్మ గద్గద స్వరంతో ఇలా పలికింది: "తల్లీ, మీ అన్నలు స్వార్థంతో నాకు జరగాల్సిన శ్రాద్ధ కర్మలు ఆపివేశారు. పిండ ప్రదానం లేక ఈ ప్రేత లోకంలో పట్టెడన్నం, చుక్క నీరు దొరకక నరకయాతన అనుభవిస్తున్నాను. నా సద్గతికి మార్గం మూసుకుపోయింది. నా కన్నబిడ్డవు, నువ్వే నన్ను ఈ బాధల నుండి రక్షించాలి." ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడి మేల్కొన్న సరస్వతికి గుండె భారమైంది, కళ్ళలో నీళ్లు ఆగలేదు. వెంటనే తన భర్త రాజును నిద్రలేపి, కలలో తాను చూసిన భయంకరమైన దృశ్యాన్ని, తల్లి పడుతున్న ఆవేదనను వివరించింది.
సాధారణంగా పితృ కార్యాలు కుమారులే చేయాలనే నిబంధన ఉన్నప్పటికీ, గరుడ పురాణం ఒక విశేషమైన వెసులుబాటు కల్పిస్తోంది. పుత్రులు లేని పక్షంలో లేదా ఉన్న పుత్రులు తమ ధర్మాన్ని నిర్వహించడంలో విఫలమై, మాతాపితృలను విస్మరించినప్పుడు, కుమార్తె కూడా పితృ కార్యాలు, శ్రాద్ధ విధులను నిర్వహించవచ్చు. శాస్త్రం ప్రకారం భక్తితో చేసే పిండప్రదానం ఎవరూ చేసినా అది ఆత్మకు శాంతిని చేకూరుస్తుంది. సరస్వతి పడుతున్న ఆవేదనను చూసిన రాజు, ఆమెకు అండగా నిలబడి, ధర్మబద్ధంగా తల్లికి సద్గతి కలిగించే బాధ్యతను తానే స్వీకరిస్తానని మాట ఇచ్చాడు. కన్నతల్లి రుణం తీర్చుకునేందుకు లింగభేదం అడ్డుకాదని, ప్రేమే అసలైన ధర్మమని వారు గ్రహించారు.
సరస్వతి మరియు ఆమె భర్త రాజు మరుసటి రోజు ఉదయమే గ్రామ పురోహితుడిని కలిసి, తమ కలలో తల్లి పడుతున్న ఆవేదనను వివరించారు. పురోహితుడు వారి భక్తిని చూసి చలించి, గరుడ పురాణ ధర్మాల ప్రకారం కుమార్తె కూడా ఈ విధులను నిర్వహించవచ్చని భరోసా ఇచ్చారు. పన్నెండవ రోజున నదీ తీరంలో ద్వాదశాహ కర్మలకు ఏర్పాట్లు చేశారు. సరస్వతి అత్యంత నిష్ఠతో, తల్లిపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమతో ఈ పితృ యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించింది. పురోహితుడు మంత్రోచ్ఛారణ చేస్తుండగా, పవిత్రమైన గంగాజలం, నల్ల నువ్వులు మరియు కుశ (దర్భ) చేత పట్టుకుని తల్లి ఆత్మ శాంతి కోసం తర్పణాలు వదిలింది. ప్రతి నీటి చుక్కతో తల్లి దప్పిక తీరాలని మనసారా ప్రార్థించింది.
శాస్త్రోక్తంగా పిండాలను సిద్ధం చేసి, అత్తెసరు అన్నం, నువ్వులు, నెయ్యి కలిపి భక్తితో సమర్పించింది. ఆ పవిత్ర నదీ తీరంలో మంత్రాల ధ్వని ప్రతిధ్వనిస్తుండగా, సరస్వతి కళ్ళ నుండి రాలిన ప్రతి అశ్రువు ఆమె మాతృభక్తికి నిదర్శనంగా నిలిచింది. పురోహితుడు వివరించిన విధంగా, ఆమె అర్పించిన ప్రతి పిండం తల్లి ఆత్మకు నూతన బలాన్ని, ఊపిరిని ఇచ్చే సంజీవనిలా పనిచేసింది.
చుట్టుపక్కల వారు ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నా, ఆమె మాత్రం ఏకాగ్రతతో తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించింది. భర్త రాజు అండగా ఉండి అన్ని సామగ్రిని అమర్చగా, సరస్వతి తల్లికి ఇష్టమైన వంటకాలతో కూడిన నైవేద్య్యాన్ని భక్తితో నివేదించింది. ఆ సమయంలో ప్రకృతి కూడా నిశ్శబ్దంగా మారి, ఒక దివ్యమైన అనుభూతిని కలిగించింది. కన్నతల్లి ఆత్మను ప్రేత లోకపు చీకట్ల నుండి రక్షించాలనే ఆమె దృఢ సంకల్పం ఆ కర్మకాండకు ఒక ప్రత్యేకమైన పవిత్రతను చేకూర్చింది.
తల్లికి జీవించి ఉన్నప్పుడు ఇష్టమైన పరమాన్నం, వడలు మరియు ఇతర పదార్థాలు నైవేద్యంగా పెట్టి, "అమ్మా, నీ బిడ్డగా నీ ఋణం తీర్చుకుంటున్నాను, ఈ ఆహారాన్ని స్వీకరించి ప్రశాంతత పొందు" అని వేడుకుంది. ఆ సమయంలోనే, అటు ప్రేత లోకంలో ఒక అద్భుతం జరిగింది. ఆకలిదప్పులతో అల్లాడుతున్న సీతమ్మ ఆత్మకు హఠాత్తుగా ఒక దివ్యమైన సువర్ణ కాంతి కనిపించింది. అంతవరకు ఉన్న చీకటిని చీల్చుకుంటూ వచ్చిన ఆ కాంతి కిరణాలు ఆమెకు స్వాంతన చేకూర్చాయి. కుమార్తె సరస్వతి భక్తితో, కన్నీటితో సమర్పించిన ఆ పిండం అమృతంలా మారి సీతమ్మ చెంతకు చేరింది. అది ఆరగించగానే ఆమెకు కలిగిన తృప్తి వర్ణనాతీతం. సంవత్సరాల తరబడి ఉన్న ఆకలి ఒక్క క్షణంలో తీరిపోయినట్లుగా ఆమెకు అనిపించింది.
శరీరంలోని వేదన తగ్గి, ఆత్మకు ఒక రకమైన తేలికదనం కలిగింది. కుమారులు విస్మరించిన ధర్మాన్ని కుమార్తె తన మనసుతో పూర్తి చేయడాన్ని చూసి సీతమ్మ ఆత్మ మురిసిపోయింది. గరుడ పురాణం చెప్పినట్లుగా, పిండ ప్రదానానికి ఉన్న శక్తి అటువంటిది. అది ఎంతటి కఠినమైన లోకంలో ఉన్న ఆత్మకైనా ఉపశమనాన్ని కలిగిస్తుంది.
సరస్వతి చేసిన దానధర్మాలు, బ్రాహ్మణ భోజనాలు సీతమ్మ ఆత్మకు వైతరణి నదిని దాటడానికి అవసరమైన బలాన్ని ఇచ్చాయి. కూతురి ప్రేమ ఒక కవచంలా మారి, తల్లిని నరకయాతన నుండి వెలుగు వైపుకు నడిపించింది. భక్తితో చేసే చిన్న కార్యమైనా అది పితృ దేవతలకు పరమ తృప్తినిస్తుందని ఈ ఘట్టం నిరూపించింది. సరస్వతి అర్పించిన ప్రతి నీటి చుక్క ఆమె మాతృభక్తికి సాక్ష్యంగా నిలిచి, పరలోకంలో ఉన్న తల్లికి అమృతంలా తగిలింది.
పుత్రులు ఆస్తుల పంపకాల్లో నిమగ్నమై కృతజ్ఞతను విస్మరించిన చోట, కుమార్తె ధర్మాన్ని నిలబెట్టి తన వంశ గౌరవాన్ని కాపాడింది. ఆ పిండ ప్రదానం కేవలం ఒక ఆచారం కాదు, అది ఒక ఆత్మకు మోక్ష మార్గంలో లభించిన దివ్యమైన ఆహారం. సరస్వతి చూపిన ఈ చొరవ వల్ల సీతమ్మ ఆత్మకు యమభటుల నుండి విముక్తి లభించి, దివ్య విమానంలో పితృలోకానికి వెళ్లే అర్హత లభించింది. కన్నతల్లి ఆకలి తీర్చిన కుమార్తెగా సరస్వతి చరిత్రలో నిలిచిపోయింది, శాస్త్రవాక్కు ఏనాడు అసత్యం కాదని ఈ ఉదంతం చాటిచెప్పింది.
సరస్వతి మరియు రాజు భక్తిశ్రద్ధలతో నిర్వహించిన ఆ శ్రాద్ధ కర్మలు ముగిసిన తర్వాత, ఆ రాత్రి సరస్వతి గాఢ నిద్రలోకి జారుకుంది. ఆ నిదురలో ఆమెకు మళ్ళీ తల్లి సీతమ్మ స్వప్న సాక్షాత్కారం లభించింది. అయితే, ఈసారి కనిపించిన దృశ్యం గతంలో కంటే భిన్నంగా, అత్యంత అద్భుతంగా ఉంది. గతంలో ఆకలిదప్పులతో, దీనంగా కనిపించిన సీతమ్మ ముఖం ఇప్పుడు పూర్ణచంద్రుడిలా వెలిగిపోతోంది.
ఆమె ముఖంలో ఒక వింతైన ప్రశాంతత, దివ్యత్వం గోచరించాయి. తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, కాంతివలయం మధ్య ఉన్న తల్లిని చూసి సరస్వతి పరవశించిపోయింది. సీతమ్మ తన కుమార్తె వైపు కరుణామయమైన చూపులు చూస్తూ, మందహాసంతో దీవించింది. ఆ దివ్య రూపం నుండి వెలువడుతున్న వెలుగు సరస్వతి గది అంతటా వ్యాపించినట్లు అనిపించింది.
తల్లి కళ్ళలో గతంలో ఉన్న ఆవేదన స్థానంలో ఇప్పుడు అమితమైన కృతజ్ఞత, ప్రేమ చోటు చేసుకున్నాయి. శ్రాద్ధ విధుల్లో సరస్వతి చూపిన శ్రద్ధ, ఆమె వదిలిన ప్రతి తర్పణం తల్లి ఆత్మను నరకయాతన నుండి విముక్తి చేసి, ఊహించని ఉన్నత స్థితికి చేర్చాయి. ఆ మాతృమూర్తి మందహాసం సరస్వతి గుండెలోని భారమంతా తీసివేసి, ఒక వింతైన ప్రశాంతతను నింపింది. ఈ దృశ్యం కేవలం కల మాత్రమే కాదు, ధర్మాన్ని పాటించిన బిడ్డకు దక్కిన పరమాద్భుతమైన ఆశీర్వచనంగా నిలిచిపోయింది.
"అమ్మా సరస్వతి, నీవు సామాన్యమైన పుత్రికవు కాదు, నా వంశాన్ని ఉద్ధరించిన మహాతల్లివి. లోకరీతి ప్రకారం కొడుకులే శ్రాద్ధం చేయాలనే నిబంధన ఉన్నా, వారు ధర్మాన్ని విస్మరించిన వేళ, నీవు కుమార్తెవైనా వెనుకాడకుండా నా పట్ల నీ ధర్మాన్ని అత్యంత నిష్ఠతో నెరవేర్చావు. నీవు సమర్పించిన ఆ భక్తిపూర్వక పిండం, ఆ తిలతర్పణాలు నన్ను ప్రేత లోకపు యాతనల నుండి విముక్తురాలిని చేశాయి. నీవు చేసిన ఈ పుణ్యకార్యం వల్ల నాకు ఇప్పుడు మోక్ష మార్గం సుగమమైంది. నా ఆత్మకు శాంతి లభించింది. నీవు చూపిన ఈ సాహసం, భక్తి రాబోయే తరాలకు ఒక పాఠం కావాలి. కన్నవారి పట్ల కృతజ్ఞత చూపడానికి లింగభేదం అడ్డుకాదని, హృదయంలోని ఆర్తి మాత్రమే పితృదేవతలను చేరుతుందని నీవు నిరూపించావు. నా ఆశీస్సులు నీకు, నీ కుటుంబానికి ఎల్లప్పుడూ రక్షణ కవచంలా ఉంటాయి. ఇక నేను నిశ్చింతగా వెలుగు ప్రయాణం సాగిస్తాను" అని సీతమ్మ పలికింది. ఆ మాటలు చెబుతున్నప్పుడు సీతమ్మ కంఠంలో ఒక రకమైన తృప్తి వినిపించింది. ఆమె ముఖం దివ్యకాంతులతో మెరిసిపోతూ, మునుపెన్నడూ లేని ప్రశాంతతను సంతరించుకుంది. చివరగా, తన హస్తాన్ని ఎత్తి సరస్వతిని నిండుగా ఆశీర్వదించి, మెల్లగా ఆ దివ్య వెలుగులోకి అంతర్థానమైంది.
"అమ్మా సరస్వతి, నీవు సామాన్యమైన పుత్రికవు కాదు, నా వంశాన్ని ఉద్ధరించిన మహాతల్లివి. లోకరీతి ప్రకారం కొడుకులే శ్రాద్ధం చేయాలనే నిబంధన ఉన్నా, వారు ధర్మాన్ని విస్మరించిన వేళ, నీవు కుమార్తెవైనా వెనుకాడకుండా నా పట్ల నీ ధర్మాన్ని అత్యంత నిష్ఠతో నెరవేర్చావు. నీవు సమర్పించిన ఆ భక్తిపూర్వక పిండం, ఆ తిలతర్పణాలు నన్ను ప్రేత లోకపు యాతనల నుండి విముక్తురాలిని చేశాయి. నీవు చేసిన ఈ పుణ్యకార్యం వల్ల నాకు ఇప్పుడు మోక్ష మార్గం సుగమమైంది. నా ఆత్మకు శాంతి లభించింది. నీవు చూపిన ఈ సాహసం, భక్తి రాబోయే తరాలకు ఒక పాఠం కావాలి. కన్నవారి పట్ల కృతజ్ఞత చూపడానికి లింగ భేదం అడ్డుకాదని, హృదయంలోని ఆర్తి మాత్రమే పితృదేవతలను చేరుతుందని నీవు నిరూపించావు. నా ఆశీస్సులు నీకు, నీ కుటుంబానికి ఎల్లప్పుడూ రక్షణ కవచంలా ఉంటాయి. ఇక నేను నిశ్చింతగా వెలుగు ప్రయాణం సాగిస్తాను" అని సీతమ్మ పలికింది. ఆ మాటలు చెబుతున్నప్పుడు సీతమ్మ కంఠంలో ఒక రకమైన తృప్తి వినిపించింది. ఆమె ముఖం దివ్యకాంతులతో మెరిసిపోతూ, మునుపెన్నడూ లేని ప్రశాంతతను సంతరించుకుంది. చివరగా, తన హస్తాన్ని ఎత్తి సరస్వతిని నిండుగా ఆశీర్వదించి, మెల్లగా ఆ దివ్య వెలుగులోకి అంతర్థానమైంది.
ఉదయాన్నే నిద్రలేచిన సరస్వతికి మనసు ఎంతో తేలికగా అనిపించింది. కన్నతల్లి ఆత్మకు సద్గతి కలిగించగలిగాననే ఆత్మతృప్తి ఆమెలో నిండిపోయింది. గ్రామంలో కొందరు విమర్శించినా, "ఆడపిల్ల శ్రాద్ధం చేయడమేమిటి?" అని ఎద్దేవా చేసినా ఆమె చలించలేదు. ఎందుకంటే, శాస్త్రం కంటే ముఖ్యం తల్లిపై ఉన్న ప్రేమ అని ఆమెకు తెలుసు. పుత్రులుగా పుట్టిన మల్లేష్, సోమేష్ కేవలం ఆస్తిపాస్తుల కోసం, ధనం కోసం ప్రాకులాడి కన్నతల్లిని నరకయాతనకు గురిచేశారు. కానీ సరస్వతి మాత్రం తల్లి ఆత్మ శాంతి కోసం తపించి, తన శక్తినంతా ధారపోసి నిజమైన మాతృ ఋణాన్ని తీర్చుకుంది. గరుడ పురాణం చెప్పినట్లుగా, సంతానం చేసే పిండ ప్రదానం కేవలం ఆచారం కాదు, అది తల్లిదండ్రులకు ఇచ్చే పరమౌషధం. సరస్వతి చేసిన ఈ త్యాగం, చూపిన భక్తి ఆ గ్రామంలో ఒక గొప్ప మార్పుకు నాంది పలికింది.
కుటుంబంలో వృద్ధులు లేదా పెద్దవారు మరణించినప్పుడు వారి ఆత్మ శాంతి కోసం శాస్త్రోక్తంగా కర్మకాండలు నిర్వహించడం కేవలం ఒక సంప్రదాయం మాత్రమే కాదు, అది రక్త సంబంధీకుల కనీస బాధ్యత. గరుడ పురాణం మరియు ఇతర ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం, దేహాన్ని వదిలిన ఆత్మ వెంటనే పరలోకానికి వెళ్ళదు; అది ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రేత రూపంలో పితృలోక మార్గంలో ప్రయాణిస్తుంది. ఈ ప్రయాణంలో ఆ ఆత్మకు శక్తినిచ్చేది, ఆకలిదప్పులను తీర్చేది కేవలం భూలోకంలో వారి బిడ్డలు లేదా రక్త సంబంధీకులు వదిలే తిల తర్పణాలు మరియు పిండ ప్రదానాలు మాత్రమే. కన్నవారి రక్తాన్ని పంచుకుని పుట్టిన సంతానం, వారికి సద్గతి కలిగించకపోతే అది పితృ ద్రోహంగా పరిగణించబడుతుంది. రక్త సంబంధీకులుగా మన ప్రధాన బాధ్యత వారి ఋణం తీర్చుకోవడం. వారు మనకు ప్రాణాన్ని, సంస్కారాన్ని మరియు ఆస్తిపాస్తులను ఇచ్చారు; ప్రతిగా మనం వారికి ఇచ్చేది కేవలం ఈ శ్రాద్ధ కర్మలే.
ఒకవేళ ఈ కర్మలను నిర్వహించకపోతే, ఆ ఆత్మ క్షుద్బాధతో అల్లాడుతూ ప్రేత లోకంలోనే చిక్కుకుపోతుంది. అది మోక్షానికి వెళ్లలేక, తిరిగి భూలోకానికి రాలేక మధ్యలో శూన్యంలో ఉండిపోతుంది. ఇలా జరగడం వల్ల సదరు కుటుంబానికి 'పితృ దోషం' సంభవిస్తుంది. పితృ దేవతల శాపం వల్ల వంశాభివృద్ధి కుంటుపడటం, అనారోగ్య సమస్యలు, మానసిక అశాంతి మరియు ఇంట్లో ఎప్పువు కలహాలు సంభవిస్తాయని శాస్త్రాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. పితృ దేవతలు తృప్తి చెందనంత వరకు, మనం ఎన్ని దైవ పూజలు చేసినా అవి ఫలితాన్నివ్వవు. అందుకే మనుస్మృతి మరియు గరుడ పురాణం ఉద్ఘాటించినట్లుగా, భక్తిశ్రద్ధలతో చేసే శ్రాద్ధం ఆత్మకు పరమ తృప్తిని ఇస్తుంది. రక్త సంబంధీకులుగా మనం ఇచ్చే ఒక్క నువ్వు గింజ, ఒక్క చుక్క నీరు ఆ ఆత్మకు అమృతంలా పనిచేస్తాయి. పూర్వీకుల పట్ల గౌరవం చూపడం, వారి ఆత్మ ప్రశాంతంగా వెలుగు వైపు వెళ్లేలా చేయడం మన పరమ ధర్మం. ఈ బాధ్యతను విస్మరించడం అంటే మన మూలాలను మనం అవమానించుకోవడమే.
***గమనిక: ఈ కథ కేవలం పాఠకుల అవగాహన కోసం కల్పించబడినది. ఇందులో పొందుపరిచిన విషయాలు వివిధ గ్రంథాలు మరియు అంతర్జాలం నుండి సేకరించిన సమాచారంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. శాస్త్రాలలోని లోతైన అర్థాలను వివరించే క్రమంలో సమాచార సేకరణలో లేదా వ్యక్తీకరణలో ఏవైనా పొరపాట్లు దొర్లి ఉండవచ్చు, అయితే అవి ముమ్మాటికీ ఉద్దేశపూర్వకమైనవి కావు. పురాణ గాథలు మరియు శాస్త్ర విధులకు సంబంధించి ఇందులో ఉన్న సమాచారంలో ఏవైనా తప్పులు ఉంటే, వాటిని పాఠకులు సహృదయంతో క్షమించవలసిందిగా ప్రార్థిస్తున్నాము. పాఠకులు వారి వారి సంప్రదాయాల ప్రకారం పండితులను సంప్రదించి ధర్మ సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవాల్సిందిగా మనవి.***
సమాప్తం
***
Ch. ప్రతాప్ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు( కథ పేరు పైన క్లిక్ చేయండి.):
Ch. ప్రతాప్ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
విజయదశమి 2026 కథల పోటీల వివరాల కోసం
ఉగాది షడ్రుచుల కథల పోటీల వివరాల కోసం
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం: https://www.manatelugukathalu.com/profile/pratap
నేను వృత్తిరీత్యా ఒక సివిల్ ఇంజనీర్ అయినప్పటికీ, నా నిజమైన ఆసక్తి, నా జీవనసారం సాహిత్యానికే అంకితం. తెలుగు పుస్తకాల సువాసన నా జీవితంలో 1984 నుంచే పరిమళించింది. అప్పటి నుంచి పఠనం నా అలవాటుగా కాక, నా జీవనశైలిగా మారింది. పుస్తకాలు నా మనసును తీర్చిదిద్దాయి, ఆ పఠనమే క్రమంగా రచనగా రూపాంతరం చెందింది. ఆలోచనల రూపం, అనుభవాల ప్రతిబింబం, హృదయానికి స్వరం — అదే నా రచన.
ఆధ్యాత్మికత, మానవ సంబంధాల లోతులు, సామాజిక స్పృహ, ప్రజాసేవ పట్ల నాలో ఉన్న మమకారం ప్రతి రచనలోనూ ప్రతిఫలిస్తుంది. నేను రాసే ప్రతి వాక్యం పాఠకునితో చేసే ఒక మౌన సంభాషణ. నా కలం కేవలం అక్షరాలు కాదు; అది జీవనాన్ని గ్రహించే ఒక మార్గం.
ఇప్పటివరకు నేను రచించినవి రెండు వందలకుపైగా కథలు, ఐదు నవలలు, రెండు వేల వ్యాసాలు. ఇవి పలు దిన, వార, మాస పత్రికలలో, అలాగే డిజిటల్ వేదికలలో వెలువడి విభిన్న వయస్సుల పాఠకులను చేరాయి. ప్రతి రచన నా అనుభవాల సారాన్ని పాఠకుని మనసుతో కలిపే ఒక మాధ్యమంగా నిలిచింది.
సాహిత్యం నాకు హాబీ కాదు — అది నా జీవిత యానం. కొత్త ఆలోచనలను అన్వేషించడం, తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని కొత్త రూపాల్లో వ్యక్తపరచడం, సమాజానికి ఉపయోగపడే మార్గాలను వెతకడం — ఇవే నా సాహిత్య సాధనకు మూలాధారం. రచన ద్వారా మనసులను మేల్కొలపడం, మనసుల్లో విలువల జ్యోతిని వెలిగించడం నా నిశ్చయం.
ఇటీవల నా కృషికి గాను ఒక ప్రముఖ సంస్థ గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేయడం నా జీవితంలో ఒక విశిష్ట ఘట్టం. అది కేవలం గుర్తింపే కాదు, మరింత బాధ్యతను జోడించిన ప్రేరణ.
మన పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు, వేద వాక్యాలలో దాగి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని ఆధునిక పాఠకులకు అందించడం, వాటి సారాన్ని సమాజానికి చేరవేయడం నా సాహిత్య లక్ష్యం. ఆ దిశగా ప్రతి రచన ఒక నూతన యత్నం, ఒక అంతర్ముఖ ప్రయాణం.
సాహిత్యం నా కోసం కేవలం అభిరుచి కాదు; అది నా ఆత్మ స్వరూపం. నా కలం నా ఆలోచనలకు శ్వాస, నా రచన నా జీవితయానం.
Comments