మన మహాత్ముడు
Mana Mahathmudu - Telugu Social Story | Ch. Pratap
మన మహాత్ముడు - తెలుగు సామాజిక కథ | Ch. ప్రతాప్
Published in manatelugukathalu.com on 05/10/2026
మన మహాత్ముడు ఒక సాధారణ మనిషి తన గ్రామంలో ఆత్మవిశ్వాసం, స్వావలంబన, సామాజిక బాధ్యతను ఎలా నింపాడో చెప్పే స్ఫూర్తిదాయక తెలుగు కథ.
గాంధేయ సిద్ధాంతాలు, రైతుల ఆత్మగౌరవం, గ్రామ స్వరాజ్యం, ఐక్యత వంటి విలువలను ఈ కథ హృదయానికి హత్తుకునేలా వివరిస్తుంది.
కృష్ణా నది పరివాహక ప్రాంతంలో ఉన్న పెద్దపల్లి ఒకప్పుడు కళకళలాడే గ్రామం. పంటలు పండేవి. చెరువు నిండుగా ఉండేది. పండుగలు వస్తే ఊరంతా ఒక్క కుటుంబంలా మారిపోయేది. కానీ కాలం మారింది. రైతులపై అప్పులు పెరిగాయి. యువకులు ఒక్కొక్కరిగా నగరాలకు వెళ్లిపోయారు. చెరువు ఎండిపోయింది. పొలాల్లో పచ్చదనం తగ్గింది. ప్రజల ముఖాల్లోనూ అదే వెలితి కనిపించేది.
ఆ గ్రామంలో రాఘవయ్య అనే వృద్ధుడు ఉండేవాడు. ఖాదీ బట్టలు ధరించేవాడు. ఇంటి ముందు చరఖా ఉండేది. గోడపై గాంధీజీ చిత్రం ఉండేది. ఆయన గాంధీ గురించి పుస్తకాల్లో చదివేవాడు కాదు; జీవితంలో ఆచరించేవాడు.
ఒకసారి హైదరాబాద్‌లో పెద్ద కాంట్రాక్టర్‌గా ఎదిగిన అతని మనవడు మనోజ్ గ్రామానికి వచ్చాడు. ఖరీదైన కారులో దిగిన అతను చరఖా తిప్పుతున్న తాతను చూసి నవ్వుతూ అడిగాడు:
“తాతయ్యా! ప్రపంచం ఎక్కడికో వెళ్లిపోయింది. జనాలు కోట్ల రూపాయల వ్యాపారాలు చేస్తున్నారు. కొత్త కొత్త సాంకేతికతలు వస్తున్నాయి. మీరు మాత్రం ఇంకా ఈ చరఖా, ఖాదీ, గాంధీ అంటున్నారు. ఇవి ఇప్పుడు నిజంగా ఎవరికైనా పనికొస్తాయా?”
రాఘవయ్య చరఖాను ఆపి మనోజ్ వైపు చూశాడు.
“నాయనా... మనిషి చేతిలో యంత్రం పెరిగింది, కానీ మనసు కూడా అంతే పెద్దదైందా? ఇంట్లో ఉన్న తల్లిదండ్రులతో మాట్లాడటానికి సమయం లేదు, పక్కింటివాడి కష్టం తెలియదు. ఇంత ముందుకు వెళ్లిన మనిషి, మనుషుల దగ్గర మాత్రం చాలా వెనక్కి వెళ్లిపోయాడు.
అందుకే బాపూ ఇంకా అవసరం.”
మనోజ్ చిరునవ్వు నవ్వాడు.
“అంటే ఈ చరఖా తిప్పితే దేశం మారిపోతుందా?”
“చరఖా దేశాన్ని మార్చదు రా... చరఖా మనిషిని మారుస్తుంది. ‘నేను నా కష్టం మీద నిలబడగలను’ అనే నమ్మకాన్ని ఇస్తుంది. బాపూ దారం వడికింది బట్ట కోసం కాదు, భారతీయుడి ఆత్మగౌరవం కోసం.”
“తాతయ్యా, ఈ రోజుల్లో ఆ మాటలు ఎవరు నమ్ముతారు?”
“నమ్మకపోవచ్చు. కానీ ఒకరోజు అవసరం పడుతుంది. అప్పుడు వాటి విలువ తెలుస్తుంది.”
మనోజ్ ఆ మాటలను పెద్దగా పట్టించుకోలేదు.
కొన్ని నెలల తర్వాత పెద్దపల్లి చుట్టూ ఉన్న భూములను పరిశ్రమల కోసం కొనడం ప్రారంభమైంది. అప్పుల కష్టాల్లో ఉన్న రైతులు తక్కువ ధరలకే భూములు అమ్మేశారు. ఆ ప్రాజెక్టులో మనోజ్ కూడా భాగస్వామి.
ఒకరోజు ఉత్సాహంగా తాత దగ్గరకు వచ్చాడు.
“తాతయ్యా! ఇక ఈ ఊరి రూపమే మారిపోతుంది. పెద్ద ఫ్యాక్టరీ వస్తుంది. ఉద్యోగాలు వస్తాయి. డబ్బు వస్తుంది. అభివృద్ధి అంటే ఇదే.”
రాఘవయ్య ప్రశాంతంగా అడిగాడు:
“నాయనా, రైతు భూమి అమ్మేసి కూలివాడిగా మారితే దాన్ని అభివృద్ధి అంటావా?”
“అభివృద్ధికి కొంత త్యాగం అవసరం.”
“త్యాగం చేసేది ఎవరు?”
“రైతులు...”
“లాభం పొందేది ఎవరు?”
మనోజ్ నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు.
“నాయనా, భూమి రైతుకు ఆస్తి మాత్రమే కాదు. అది అతని జీవితం. అతని తండ్రి జ్ఞాపకం. అతని చెమట. దాన్ని కోల్పోయిన బాధ బ్యాంకులో జమ అయ్యే డబ్బుతో పోదు.”
ఆ మాటలు మనోజ్‌ను కాసేపు ఆలోచింపజేశాయి.
కొద్ది రోజుల తర్వాత ఒక వృద్ధురాలు రాఘవయ్య ఇంటి ముందుకొచ్చి ఏడ్చింది.
“అన్నయ్యా... అప్పులు తీర్చాలనే భూమి అమ్మేశాం. ఇప్పుడు పొలం లేదు, పని లేదు. ఈ వయసులో ఎక్కడికి వెళ్లాలి? మా ముసలాయన జీవితమంతా ఆ నేల కోసమే చెమటోడ్చాడు. ఇప్పుడు ఆ నేల కూడా మాది కాదు...”
ఆమె మాటలు విన్న రాఘవయ్య కళ్లలో నీళ్లు మెరిశాయి.
మరుసటి రోజు గ్రామస్థులందరినీ మర్రిచెట్టు కిందకు పిలిచాడు.
“ఒక మాట అడుగుతాను,” అన్నాడు.
“ఈ గ్రామాన్ని ప్రభుత్వం ఎందుకు మార్చలేదని అందరూ అడుగుతున్నారు. కానీ ఈ గ్రామం కోసం మనం ఏమి చేశాం అని ఎప్పుడైనా మనల్ని మనం అడిగామా?”
ఎవరూ మాట్లాడలేదు.
“చెరువు ఎండిపోయిందంటాం, సరే! చివరిసారి చెరువు కోసం మనం ఎప్పుడు పనిచేశాం? యువకులు ఊరు వదిలి వెళ్లిపోయారని బాధపడతాం, వాళ్లు ఉండేలా మనం ఏం చేశాం? బాధ్యత అంతా ఇతరుల మీద వేసి మనం పక్కన నిలబడితే గ్రామం ఎలా నిలబడుతుంది?”
ఒక యువకుడు లేచి అన్నాడు:
“తాతయ్యా! ఆదర్శాలతో కడుపు నిండదు.”
రాఘవయ్య అతని దగ్గరకు వెళ్లి భుజంపై చేయి వేశాడు.
“నిజమే నాయనా, ఆకలి పెద్ద కష్టం. కానీ ఆత్మగౌరవాన్ని కోల్పోవడం అంతకంటే పెద్ద కష్టం. బాపూ చెప్పింది అదే. ఆకలితో ఉన్నా తలవంచకూడదు. చేతులు ఉన్నంత కాలం మనమే నిలబడాలి.”
“మరి మేం ఏం చేయాలి?”
“మన బలం గుర్తుపట్టాలి. మన దగ్గర భూమి ఉంది, నీరు ఉంది, చేతులు ఉన్నాయి.
అంతకంటే పెద్ద పెట్టుబడి ఏది?”
ఆ రోజు ఆ మాటలు గ్రామస్థుల మనసుల్లో విత్తనాల్లా పడ్డాయి.
కొద్దికొద్దిగా మార్పు మొదలైంది.
మహిళలు స్వయం ఉపాధి సంఘాలు ప్రారంభించారు. యువకులు సహకార వ్యవసాయం మొదలుపెట్టారు. చెరువుకు శ్రమదానంతో పూడిక తీశారు. ఖాళీ భూములు మళ్లీ పంటలతో పచ్చబడ్డాయి.
మూడేళ్లు గడిచాయి.
ఒక రోజు భారీ వర్షాల తర్వాత చెరువు నిండుకుండలా మారింది.
గ్రామమంతా గట్టుపై నిలబడి చూస్తోంది.
ఎనభై ఏళ్ల నరసయ్య కళ్లలో కన్నీళ్లు.
“రాఘవయ్యా... చెరువు ఎండిపోయిన రోజు కంటే, మా మనసులు ఎండిపోయిన రోజే పెద్ద దుఃఖం. నువ్వు మాకు నీళ్లు ఇవ్వలేదు, మళ్లీ ఆశను ఇచ్చావు.”
రాఘవయ్య తల వంచుకున్నాడు.
“నేను ఏమీ చేయలేదు అన్నా. మీలో ఉన్న నమ్మకాన్ని మీకే చూపించాను అంతే.”
కాలం గడిచింది.
ఒక ఉదయం రాఘవయ్య నిద్రలోనే కన్నుమూశాడు.
ఆ రోజు పెద్దపల్లి ఏడ్చింది. రైతులు ఏడ్చారు, మహిళలు ఏడ్చారు, పిల్లలు ఏడ్చారు.
ఎందుకంటే వారు ఒక మనిషిని కోల్పోలేదు; ఒక వెలుగును కోల్పోయారు.
అంత్యక్రియలు పూర్తయ్యాక సాయంత్రం గాంధీజీ విగ్రహం ముందు మనోజ్ ఒంటరిగా నిలబడ్డాడు. చేతిలో తాతయ్య చరఖా.
“తాతయ్యా... నేను కోట్ల రూపాయలు సంపాదించాను, కానీ మీలాంటి గౌరవం సంపాదించలేకపోయాను. నేను భవనాలు కట్టాను, మీరు మనుషులను నిలబెట్టారు. నేను ప్రాజెక్టులు నిర్మించాను, మీరు నమ్మకాన్ని నిర్మించారు.”
అప్పుడే ఒక చిన్న పిల్లవాడు దగ్గరకు వచ్చి అడిగాడు:
“అన్నా... స్వరాజ్యం అంటే ఏమిటి?”
మనోజ్ దూరంగా గ్రామం వైపు చూశాడు.
నిండుగా మెరిసే చెరువు, పచ్చని పొలాలు, నవ్వుతున్న రైతులు, కలిసికట్టుగా నడుస్తున్న ప్రజలు.
అతను మెల్లగా అన్నాడు:
“బాబూ... ఎవరైనా వచ్చి మనల్ని కాపాడతారని ఎదురు చూడకుండా మనమే నిలబడితే అదే స్వరాజ్యం. పక్కవాడి కష్టం మన కష్టంగా అనిపిస్తే అదే స్వరాజ్యం. మన ఊరు మన బాధ్యత అని భావిస్తే అదే స్వరాజ్యం.”
బాలుడు చిరునవ్వు నవ్వాడు.
ఆ చిరునవ్వులో రాఘవయ్య కనిపించాడు.
ఆ సాయంత్రం అస్తమించే సూర్యకాంతిలో గాంధీజీ విగ్రహం బంగారంలా మెరిసింది. మనోజ్ చేతిలోని చరఖా గాలికి కొద్దిగా తిరిగింది.
అప్పుడు అతనికి ఒక సత్యం అర్థమైంది:
గాంధీజీ బ్రిటిష్ వారిని ఓడించి మహాత్ముడు కాలేదు. ఒక సాధారణ మనిషి కూడా తన గ్రామాన్ని, తన సమాజాన్ని, తన దేశాన్ని మార్చగలడనే విశ్వాసాన్ని ప్రజల మనసుల్లో నాటినందుకు మహాత్ముడయ్యాడు.
చిరిగిన ఖాదీ చొక్కా కాలంతో చిరిగిపోవచ్చు, చరఖా ఒకరోజు ఆగిపోవచ్చు, మనిషి శరీరం మట్టిలో కలిసిపోవచ్చు... కానీ ఒక గ్రామంలో వెలిగించిన ఆత్మవిశ్వాసం... ఒక హృదయంలో నాటిన స్వాభిమానం... ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి వెలుగులు పంచుతూనే ఉంటుంది.
అదే బాపూ.
అదే గ్రామ స్వరాజ్యం.
అదే చిరకాల వెలుగు.
***
📢 మనతెలుగుకథలు.కామ్ WhatsApp ఛానల్‌ను ఉచితంగా ఫాలో అవ్వండి!
మనతెలుగుకథలు.కామ్‌లో ప్రచురించే కథలు • కవితలు • ప్రత్యేక వ్యాసాలు • సీరియల్ ఎపిసోడ్స్ - వాటి తాజా లింక్స్‌ను మా WhatsApp ఛానల్‌లో పొందవచ్చు.
✅ ఛానల్‌ను Follow చేయండి✅ WhatsAppలో Updates → Channels ద్వారా మా పోస్టులు చూడండి✅ మీకు నచ్చిన కథ లేదా పోస్టు లింక్‌పై క్లిక్ చేసి చదవండి✅ కొత్త పోస్టులు మిస్ కాకుండా Notifications 🔔 ON చేసుకోండి✅ మీ స్నేహితులు, సన్నిహితులతో మా ఛానల్‌ను Share చేయండి
👉 మా WhatsApp ఛానల్: https://whatsapp.com/channel/0029VbE7RFB3mFY84MHHSb3y
మనతెలుగుకథలు.కామ్ — తెలుగు కథలకు మీ సొంత వేదిక
***
Ch. ప్రతాప్ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు( కథ పేరు పైన క్లిక్ చేయండి.):
Ch. ప్రతాప్ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
విజయదశమి 2026 కథల పోటీల వివరాల కోసం
ఉగాది షడ్రుచుల కథల పోటీల వివరాల కోసం
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం: https://www.manatelugukathalu.com/profile/pratap
నేను వృత్తిరీత్యా ఒక సివిల్ ఇంజనీర్‌ అయినప్పటికీ, నా నిజమైన ఆసక్తి, నా జీవనసారం సాహిత్యానికే అంకితం. తెలుగు పుస్తకాల సువాసన నా జీవితంలో 1984 నుంచే పరిమళించింది. అప్పటి నుంచి పఠనం నా అలవాటుగా కాక, నా జీవనశైలిగా మారింది. పుస్తకాలు నా మనసును తీర్చిదిద్దాయి, ఆ పఠనమే క్రమంగా రచనగా రూపాంతరం చెందింది. ఆలోచనల రూపం, అనుభవాల ప్రతిబింబం, హృదయానికి స్వరం — అదే నా రచన.
ఆధ్యాత్మికత, మానవ సంబంధాల లోతులు, సామాజిక స్పృహ, ప్రజాసేవ పట్ల నాలో ఉన్న మమకారం ప్రతి రచనలోనూ ప్రతిఫలిస్తుంది. నేను రాసే ప్రతి వాక్యం పాఠకునితో చేసే ఒక మౌన సంభాషణ. నా కలం కేవలం అక్షరాలు కాదు; అది జీవనాన్ని గ్రహించే ఒక మార్గం.
ఇప్పటివరకు నేను రచించినవి రెండు వందలకుపైగా కథలు, ఐదు నవలలు, రెండు వేల వ్యాసాలు. ఇవి పలు దిన, వార, మాస పత్రికలలో, అలాగే డిజిటల్ వేదికలలో వెలువడి విభిన్న వయస్సుల పాఠకులను చేరాయి. ప్రతి రచన నా అనుభవాల సారాన్ని పాఠకుని మనసుతో కలిపే ఒక మాధ్యమంగా నిలిచింది.
సాహిత్యం నాకు హాబీ కాదు — అది నా జీవిత యానం. కొత్త ఆలోచనలను అన్వేషించడం, తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని కొత్త రూపాల్లో వ్యక్తపరచడం, సమాజానికి ఉపయోగపడే మార్గాలను వెతకడం — ఇవే నా సాహిత్య సాధనకు మూలాధారం. రచన ద్వారా మనసులను మేల్కొలపడం, మనసుల్లో విలువల జ్యోతిని వెలిగించడం నా నిశ్చయం.
ఇటీవల నా కృషికి గాను ఒక ప్రముఖ సంస్థ గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేయడం నా జీవితంలో ఒక విశిష్ట ఘట్టం. అది కేవలం గుర్తింపే కాదు, మరింత బాధ్యతను జోడించిన ప్రేరణ.
మన పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు, వేద వాక్యాలలో దాగి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని ఆధునిక పాఠకులకు అందించడం, వాటి సారాన్ని సమాజానికి చేరవేయడం నా సాహిత్య లక్ష్యం. ఆ దిశగా ప్రతి రచన ఒక నూతన యత్నం, ఒక అంతర్ముఖ ప్రయాణం.
సాహిత్యం నా కోసం కేవలం అభిరుచి కాదు; అది నా ఆత్మ స్వరూపం. నా కలం నా ఆలోచనలకు శ్వాస, నా రచన నా జీవితయానం.
Comments