సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన
Saadhanamula Panulu Samakuru Dharalona - Telugu Moral Story | Ch. Pratap
సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన - తెలుగు నీతి కథ | Ch. ప్రతాప్
Published in manatelugukathalu.com on 23/10/2026
నిత్యం పూజలు, ధ్యానం చేసినంత మాత్రాన మనశ్శాంతి లభిస్తుందా? సి.హెచ్. ప్రతాప్ రచించిన “సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన” కథ, నిజమైన ఆధ్యాత్మిక సాధన అంటే కోపాన్ని జయించడం, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టడం, మానవత్వంతో జీవించడం అని తెలియజేస్తుంది.
ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామునే పూజాదికాలు నిర్వర్తించే శివరావుకు ఆ రోజు గుడిలోని గంటల శబ్దం కూడా తీవ్ర అసహనాన్ని కలిగించింది.
పూజారి హారతి నివేదన ఆలస్యం చేశాడని ముఖం చిట్లించుకుని తీవ్ర అసంతృప్తితో ఇల్లు చేరాడు. గడప దాటగానే కాఫీ ఈడేరలేదని భార్య జానకిపై విరుచుకుపడ్డాడు.
“పదేళ్లుగా అనునిత్యం పూజలు చేస్తున్నాను. ఒక్కరోజైనా నియమాన్ని తప్పకుండా ధ్యానంలో కూర్చుంటున్నాను.
అంతా చేస్తున్నా నా మనస్సుకు శాంతి లభించకపోవడానికి కారణమేమిటో బోధపడటం లేదు,” అని ఆక్రోశంతో కాఫీ కప్పును బల్లపై గట్టిగా ఉంచాడు.
జానకి నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయింది. ఆమె ప్రశాంత వదనమే తనకు సమాధానం చెప్తున్నట్లు అనిపించి, శివరావు మరింత ఆవేశంతో ఇంటి నుండి బయటకు నడిచాడు.
ఆ ఊరి చివర నివసించే విశ్రాంత ఉపాధ్యాయుడు రామనాథం మాస్టారంటే శివరావుకు అపారమైన గౌరవం. తన మానసిక ఆందోళనకు ఆయన వద్ద సరైన సమాధానం లభిస్తుందనే నమ్మకంతో వెళ్లి ప్రణమిల్లాడు.
“మాస్టారూ! నాకు ఏదైనా మహత్తరమైన, ప్రత్యేకమైన సాధనా మార్గాన్ని ఉపదేశించండి. ఎంత తీవ్రమైన నియమమైనా నిష్ఠతో పాటిస్తాను. ఈసారి మాత్రం త్వరితగతిన అనుభూతి ప్రాప్తించాలి,” అని విన్నవించుకున్నాడు.
రామనాథం చేతిలోని గ్రంథాన్ని మూసి, అతనిని నిశితంగా పరిశీలించాడు.
“శివరావూ! అసలు నీవు ఆశిస్తున్న ఫలితమేమిటి? కళ్లు మూసుకోగానే దివ్యకాంతి గోచరించాలా? లేక ఏదైనా అద్భుత ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి లభించాలా?”
“నాకా విషయాలు స్పష్టంగా తెలియవు మాస్టారూ! కానీ ఇన్నేళ్ల సాధన వల్ల నాలో ఏమైనా ప్రగతి ఉందో లేదో అనే విశ్వాసమైనా కలగాలి కదా!”
రామనాథం లోపలికి వెళ్లి ఒక చిన్న నోటుపుస్తకం తెచ్చి అతనికి అందించాడు.
“ప్రతిరోజూ రాత్రి వేళ ఇందులో మూడు విషయాలను నిష్కాపట్యంగా నమోదు చేయి. ఎవరిపై క్రోధం వ్యక్తం చేశావు? ఎవరి అవసరాన్ని అహంకారంతో తృణీకరించావు? నీ తప్పును ఎక్కడ వివేకంతో అంగీకరించగలిగావు? నెల రోజుల అనంతరం వీటిని పరిశీలిద్దాం.”
ఆ ఉపదేశం శివరావుకు నిరాశను కలిగించినప్పటికీ, గురువాక్యాన్ని కాదనలేక ఆ పుస్తకాన్ని తీసుకుని వెనుతిరిగాడు.
మొదటిరోజే రెండు పేజీల నిండా అతని ఆగ్రహాలే నిండాయి. పాకంలో ఉప్పు ఎక్కువైందని భార్యను మందలించడం, ఆలస్యంగా వచ్చాడని పాలబ్బాయిపై ఆగ్రహించడం, క్షేమసమాచారాలడిగే తమ్ముడి పట్ల పరాభవం చూపడం వరుసగా రాశాడు.
చివరగా ‘నా ప్రవర్తనలో తప్పేమీ లేదు’ అని రాయబోయి, మనస్సాక్షి అడ్డుపడటంతో కలం ఆపేశాడు.
మరుసటి రోజు పాలబ్బాయి మళ్లీ ఆలస్యంగా వచ్చాడు. “రోజూ నీకోసం ఎదురుచూడాలా?” అంటూ ఆగ్రహించబోయిన శివరావు, ఆ బాలుడి ఎర్రబడిన కళ్లను, దిగులు ముఖాన్ని గమనించాడు.
“రాత్రంతా ఆసుపత్రిలో ఉన్నానండీ. అమ్మకు జ్వరం తగ్గడం లేదు,” అన్నాడు ఆ బాలుడు క్షీణించిన గొంతుతో.
శివరావు గొంతు వెంటనే మెత్తబడింది. “ఆ విషయం నిన్ననే చెప్పవచ్చుగా! సరే, ముందు కూర్చో. ఏమైనా తిన్నావా? పాలు పోసి వెళ్లిన తర్వాత మీ అమ్మగారిని ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లడానికి నేను కూడా వస్తాను.”
ఆ రాత్రి పుస్తకంలో ఒకే ఒక్క వాక్యం రాశాడు: ‘ఈ రోజు కోపపడే ముందు ఎదుటివారి పరిస్థితిని అడిగి తెలుసుకున్నాను.’
కొద్దిరోజుల తర్వాత అతని కూతురు పూజగదిలో ఆడుకుంటూ ప్రమాదవశాత్తు వెండి దీపాన్ని కిందపడేసింది. దీపం వంగిపోయింది.
ఆ పాప తీవ్ర భయంతో గోడకు ఆనుకుని నిలబడింది. శివరావు ముఖం క్షణకాలం ఎర్రబడింది. కానీ వెంటనే ఆవేశాన్ని నియంత్రించుకుని, కూతురిని ఆప్యాయంగా చెంతకు తీసుకున్నాడు.
“గాయమేమీ కాలేదుగా తల్లి? దీపాన్ని మళ్లీ బాగు చేయించుకోవచ్చు. నువ్వెందుకంత భయపడుతున్నావు?” అని ఊరడించాడు. పాప భయం వీడి నాన్న ఒడిలోకి చేరింది. ద్వారం వద్ద నిలబడిన భార్య జానకి కళ్లలో ఆశ్చర్యం, ఆనందం తొంగిచూశాయి.
అయితే పరివర్తన అనునిత్యం సులభంగా జరగలేదు. ఒకనాడు బ్యాంకు పనిలో తీవ్ర ఆలస్యమైందని అక్కడ ఉద్యోగిపై నిందలు వేస్తూ ఆక్రోశించాడు.
ఇంటికొచ్చి పుస్తకం తెరవగానే తనలోని ఇంకా తొలగని అహంకారాన్ని చూసి అసహనం కలిగింది. మరునాడు ఉదయమే బ్యాంకుకు వెళ్లి ఆ ఉద్యోగిని కలిసి, “నిన్న తొందరపాటులో మిమ్మల్ని బాధపెట్టాను. నా ప్రవర్తనను క్షమించండి,” అని మనస్ఫూర్తిగా కోరాడు.
ఆ క్షణంలో అతని అంతరంగం విచిత్రమైన తేలికదనాన్ని పొందింది.
నెల పూర్తయిన రోజు ఆ పుస్తకంతో మాస్టారి వద్దకు వెళ్లాడు. “కొన్ని రోజులు ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పటికీ, మళ్లీ క్రోధం ఆవరిస్తోంది. నేను వెనక్కి వెళ్లిపోతున్నానేమో అనిపిస్తోంది.”
రామనాథం పేజీలు తిప్పుతూ, “మునుపు కోపంతో బాధపెట్టిన మనిషి వద్దకు వెళ్లి క్షమాపణ అడిగేవాడివా?” అని ప్రశాంతంగా ప్రశ్నించాడు.
శివరావు లేదన్నట్లు తల ఊపాడు.
“అయితే మార్పు క్రమంగా మొదలైనట్టే! విత్తనం నాటిన మరునాడే ఫలాలను లెక్కించకు. శ్రద్ధగా నీళ్లు పోయడం మానకుండా, కొత్తగా వస్తున్న ఆంతరంగిక చిగురును గమనించడం నేర్చుకో.”
మరో వారం గడిచాక ఇంటి పనిమనిషి లక్ష్మి రెండు రోజులు సెలవు కోరింది. ఆమెపై అనుమానంతో పాత అలవాటుగా ప్రశ్నించబోయి, తనను తాను నిగ్రహించుకుని ఆమె చెప్పేది విన్నాడు.
కొడుకు పరీక్ష రుసుము చెల్లించలేక, మరో ఇంట్లో పని వెతుక్కుంటున్నానని వివరించింది. శివరావు వెంటనే ఆప్యాయంగా సహాయం అందించి, ఆ విషయాన్ని ఎవరికీ వెల్లడించలేదు. ‘ప్రతిఫలం ఆశించకుండా సహాయం అందించగలిగాను’ అని ఆ రాత్రి పుస్తకంలో నమోదు చేసుకున్నాడు. మంచి చేసిన రోజున కూడా తనలో ఇంకా సరిదిద్దుకోవాల్సిన లోపాలు ఉన్నాయని అతనికి స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది.
కొన్ని నెలల సాధన అనంతరం, ఒక ఉదయం జానకి కాఫీ అందిస్తూ చిరునవ్వు చిందించింది. “మీ పూజగదిలో కొత్త విగ్రహాలేవీ చేరలేదు. కానీ ఈ మధ్య ఇంట్లో అందరికీ అపారమైన ప్రశాంతత లభిస్తోంది.”
శివరావు కాఫీ కప్పు అందుకున్నాడు. ఆ రోజు అది కొంచెం చల్లగానే ఉంది. కానీ, అతను ఎలాంటి అసహనం లేకుండా, చిరునవ్వుతో హాయిగా ఆస్వాదించాడు. బాహ్య పూజల కంటే అంతఃకరణ శోధనే నిజమైన సాధన అని, మానవత్వంతో జీవించడమే పరమార్ధమని అతనికి పరిపూర్ణంగా బోధపడింది.
సమాప్తి
***
📢 మనతెలుగుకథలు.కామ్ WhatsApp ఛానల్‌ను ఉచితంగా ఫాలో అవ్వండి!
మనతెలుగుకథలు.కామ్‌లో ప్రచురించే కథలు • కవితలు • ప్రత్యేక వ్యాసాలు • సీరియల్ ఎపిసోడ్స్ - వాటి తాజా లింక్స్‌ను మా WhatsApp ఛానల్‌లో పొందవచ్చు.
✅ ఛానల్‌ను Follow చేయండి✅ WhatsAppలో Updates → Channels ద్వారా మా పోస్టులు చూడండి✅ మీకు నచ్చిన కథ లేదా పోస్టు లింక్‌పై క్లిక్ చేసి చదవండి✅ కొత్త పోస్టులు మిస్ కాకుండా Notifications 🔔 ON చేసుకోండి✅ మీ స్నేహితులు, సన్నిహితులతో మా ఛానల్‌ను Share చేయండి
👉 మా WhatsApp ఛానల్: https://whatsapp.com/channel/0029VbE7RFB3mFY84MHHSb3y
మనతెలుగుకథలు.కామ్ — తెలుగు కథలకు మీ సొంత వేదిక
***
Ch. ప్రతాప్ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు( కథ పేరు పైన క్లిక్ చేయండి.):
Ch. ప్రతాప్ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
ఉగాది షడ్రుచుల కథల పోటీల వివరాల కోసం
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం: https://www.manatelugukathalu.com/profile/pratap
నేను వృత్తిరీత్యా ఒక సివిల్ ఇంజనీర్‌ అయినప్పటికీ, నా నిజమైన ఆసక్తి, నా జీవనసారం సాహిత్యానికే అంకితం. తెలుగు పుస్తకాల సువాసన నా జీవితంలో 1984 నుంచే పరిమళించింది. అప్పటి నుంచి పఠనం నా అలవాటుగా కాక, నా జీవనశైలిగా మారింది. పుస్తకాలు నా మనసును తీర్చిదిద్దాయి, ఆ పఠనమే క్రమంగా రచనగా రూపాంతరం చెందింది. ఆలోచనల రూపం, అనుభవాల ప్రతిబింబం, హృదయానికి స్వరం — అదే నా రచన.
ఆధ్యాత్మికత, మానవ సంబంధాల లోతులు, సామాజిక స్పృహ, ప్రజాసేవ పట్ల నాలో ఉన్న మమకారం ప్రతి రచనలోనూ ప్రతిఫలిస్తుంది. నేను రాసే ప్రతి వాక్యం పాఠకునితో చేసే ఒక మౌన సంభాషణ. నా కలం కేవలం అక్షరాలు కాదు; అది జీవనాన్ని గ్రహించే ఒక మార్గం.
ఇప్పటివరకు నేను రచించినవి రెండు వందలకుపైగా కథలు, ఐదు నవలలు, రెండు వేల వ్యాసాలు. ఇవి పలు దిన, వార, మాస పత్రికలలో, అలాగే డిజిటల్ వేదికలలో వెలువడి విభిన్న వయస్సుల పాఠకులను చేరాయి. ప్రతి రచన నా అనుభవాల సారాన్ని పాఠకుని మనసుతో కలిపే ఒక మాధ్యమంగా నిలిచింది.
సాహిత్యం నాకు హాబీ కాదు — అది నా జీవిత యానం. కొత్త ఆలోచనలను అన్వేషించడం, తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని కొత్త రూపాల్లో వ్యక్తపరచడం, సమాజానికి ఉపయోగపడే మార్గాలను వెతకడం — ఇవే నా సాహిత్య సాధనకు మూలాధారం. రచన ద్వారా మనసులను మేల్కొలపడం, మనసుల్లో విలువల జ్యోతిని వెలిగించడం నా నిశ్చయం.
ఇటీవల నా కృషికి గాను ఒక ప్రముఖ సంస్థ గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేయడం నా జీవితంలో ఒక విశిష్ట ఘట్టం. అది కేవలం గుర్తింపే కాదు, మరింత బాధ్యతను జోడించిన ప్రేరణ.
మన పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు, వేద వాక్యాలలో దాగి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని ఆధునిక పాఠకులకు అందించడం, వాటి సారాన్ని సమాజానికి చేరవేయడం నా సాహిత్య లక్ష్యం. ఆ దిశగా ప్రతి రచన ఒక నూతన యత్నం, ఒక అంతర్ముఖ ప్రయాణం.
సాహిత్యం నా కోసం కేవలం అభిరుచి కాదు; అది నా ఆత్మ స్వరూపం. నా కలం నా ఆలోచనలకు శ్వాస, నా రచన నా జీవితయానం.
Comments