మరణించినా మాట్లాడే మనిషి
Maraninchina Matlade Manishi - Telugu Social Article | Ch. Pratap
మరణించినా మాట్లాడే మనిషి - తెలుగు సామాజిక వ్యాసం | Ch. ప్రతాప్
Published in manatelugukathalu.com on 09/11/2026
కృత్రిమ మేధతో మరణించినవారి గొంతు, రూపం, జ్ఞాపకాలను డిజిటల్‌గా పునఃసృష్టించడం ఇప్పుడు సాధ్యమవుతోంది. అయితే ఈ సాంకేతికత ఓదార్పుతో పాటు గోప్యత, అనుమతి, నైతికత, మరణానంతర గౌరవంపై కొత్త ప్రశ్నలను కూడా లేవనెత్తుతోంది.
మనిషి మరణించినా అతని గొంతు వినిపిస్తూనే ఉంటుంది. ముఖం నవ్వుతూనే ఉంటుంది.
కుటుంబ సభ్యులతో సంభాషణలు కొనసాగుతూనే ఉంటాయి. నిన్నటివరకు ఊహకు పరిమితమైన ఈ దృశ్యాలు నేడు కృత్రిమ మేధతో సాధ్యమవుతున్నాయి.
అయితే మరణించిన వ్యక్తిని సాంకేతికంగా అనుకరించగలగడం అతనికి తిరిగి జీవం పోసినట్లు కాదు. ఈ వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించకపోతే మానవ సంబంధాలు, వ్యక్తిగత గోప్యత, మరణానంతర గౌరవం కొత్త ప్రమాదాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.
కృత్రిమ మేధ ఆధారిత సాంకేతికతతో పాత ఫొటోలు, వీడియోలు, ఆడియో రికార్డింగులు, వ్యక్తిగత సందేశాలను ఉపయోగించి మరణించినవారి డిజిటల్ ప్రతిరూపాలను రూపొందిస్తున్నారు.
వీటిని ‘గ్రీఫ్‌బాట్స్‌’, ‘డెడ్‌బాట్స్‌’ అని పిలుస్తున్నారు. ఇవి మరణించిన వ్యక్తి మాట్లాడుతున్నట్లు అనుభూతి కలిగించగలవు. కానీ వాటి సమాధానాలు ఆ వ్యక్తి నిజమైన ఆలోచనలకు ప్రతిబింబాలని చెప్పలేం.
ఈ పరిణామంలో మానవీయ కోణాన్ని విస్మరించలేం. ఆత్మీయులను కోల్పోయినవారికి వారి గొంతును మరోసారి వినడం కొంత ఓదార్పునివ్వవచ్చు.
2026లో ప్రచురితమైన ఒక చిన్న పరిశోధనలో పాల్గొన్న కొందరు ఇటువంటి సంభాషణల ద్వారా ఉపశమనం పొందినట్లు తెలిపారు.
అయితే యంత్రం కల్పించిన సమాచారాన్ని కూడా నిజమైన జ్ఞాపకంగా భావించే ప్రమాదం ఉన్నట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు. అందువల్ల తాత్కాలిక ఓదార్పును శాశ్వత మానసిక ప్రయోజనంగా భావించరాదు.
కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ పరిశోధకులు 2024లో ప్రచురించిన అధ్యయనం ఈ సాంకేతికతలోని నైతిక సమస్యలను విశ్లేషించింది.
మరణించిన వ్యక్తి అనుమతి, డిజిటల్ ప్రతిరూపంతో సంభాషించేవారి సమ్మతి, సేవలను నిలిపివేసే అవకాశం, వాణిజ్య దుర్వినియోగ నివారణ వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని సూచించింది.
ఇక్కడ ప్రధాన ప్రశ్న మరణించిన వ్యక్తి వ్యక్తిత్వంపై హక్కు ఎవరికి ఉంటుందనేది. కుటుంబ సభ్యులకు అతని జ్ఞాపకాలను భద్రపరచుకునే హక్కు ఉండవచ్చు.
కానీ అతను ఎన్నడూ చెప్పని మాటలను అతని గొంతుతో చెప్పించే అధికారం స్వయంచాలకంగా లభించదు. ముఖ్యంగా ప్రకటనలు, రాజకీయ ప్రచారం, ఆర్థిక లావాదేవీల కోసం ఇటువంటి ప్రతిరూపాలను వినియోగించడం తీవ్రమైన నైతిక సమస్య.
భారత డిజిటల్ వ్యక్తిగత సమాచార పరిరక్షణ చట్టం–2023లోని 14వ సెక్షన్ మరణం లేదా అసమర్థత సంభవించినప్పుడు వ్యక్తి సమాచార సంబంధిత హక్కులను వినియోగించేందుకు మరొకరిని నామినేట్ చేసే అవకాశం కల్పిస్తుంది.
అయితే ఈ నిబంధన ఒక్కటే మరణించినవారి గొంతు, రూపం, వ్యక్తిత్వ పునఃసృష్టికి సంబంధించిన అన్ని సమస్యలను పరిష్కరించదు. ఈ విషయంలో మరింత స్పష్టమైన చట్టపరమైన మార్గదర్శకాలు అవసరం.
అందుకే వ్యక్తులు జీవించి ఉన్నప్పుడే తమ డిజిటల్ సమాచారాన్ని మరణానంతరం ఎలా ఉపయోగించాలో నిర్ణయించుకునే అవకాశం ఉండాలి.
కృత్రిమంగా రూపొందించిన ప్రతిరూపాలను స్పష్టంగా గుర్తించగల విధానం, ముందస్తు అనుమతి, కుటుంబ సభ్యుల ప్రయోజనాల రక్షణ, దుర్వినియోగంపై చట్టపరమైన చర్యలు అవసరం.
సాంకేతికత ఎంత అభివృద్ధి చెందినా మానవ సంబంధాల్లో సహజత్వాన్ని భర్తీ చేయలేదు.
జ్ఞాపకాలను భద్రపరచడం ఒకటి. మరణించిన వ్యక్తి పేరుతో కొత్త సంభాషణలను సృష్టించడం మరొకటి. ఈ రెండింటి మధ్య నైతిక సరిహద్దు స్పష్టంగా ఉండాలి.
మరణం మనిషి జీవితానికి ముగింపు కావచ్చు. కానీ అతని గౌరవాన్ని వ్యాపార వస్తువుగా మార్చుకునే అనుమతి కాదు.
మనిషిని అమరుడిగా నిలబెట్టేది కృత్రిమంగా సృష్టించిన గొంతు కాదు. అతను జీవించిన విలువలు, చేసిన మంచిపనులు, మిగిల్చిన మధుర జ్ఞాపకాలే. సాంకేతికత జ్ఞాపకాలకు రక్షకురాలిగా ఉండాలి తప్ప వ్యక్తిత్వానికి యజమానిగా మారకూడదు.
(సి.హెచ్. ప్రతాప్)
***
📢 మనతెలుగుకథలు.కామ్ WhatsApp ఛానల్‌ను ఉచితంగా ఫాలో అవ్వండి!
మనతెలుగుకథలు.కామ్‌లో ప్రచురించే కథలు • కవితలు • ప్రత్యేక వ్యాసాలు • సీరియల్ ఎపిసోడ్స్ - వాటి తాజా లింక్స్‌ను మా WhatsApp ఛానల్‌లో పొందవచ్చు.
✅ ఛానల్‌ను Follow చేయండి✅ WhatsAppలో Updates → Channels ద్వారా మా పోస్టులు చూడండి✅ మీకు నచ్చిన కథ లేదా పోస్టు లింక్‌పై క్లిక్ చేసి చదవండి✅ కొత్త పోస్టులు మిస్ కాకుండా Notifications 🔔 ON చేసుకోండి✅ మీ స్నేహితులు, సన్నిహితులతో మా ఛానల్‌ను Share చేయండి
👉 మా WhatsApp ఛానల్: https://whatsapp.com/channel/0029VbE7RFB3mFY84MHHSb3y
Ch. ప్రతాప్ గారి కొన్ని ఇతర రచనలు( కథ పేరు పైన క్లిక్ చేయండి.):
Ch. ప్రతాప్ గారి ప్రొఫైల్ కొరకు, మనతెలుగుకథలు.కామ్ లో వారి ఇతర రచనల కొరకు
మాకు రచనలు పంపాలనుకుంటే మా వెబ్ సైట్ లో ఉన్న అప్లోడ్ లింక్ ద్వారా మీ రచనలను పంపవచ్చు.
లేదా story@manatelugukathalu.com కు text document/odt/docx రూపంలో మెయిల్ చెయ్యవచ్చు.
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి యూ ట్యూబ్ ఛానల్ ను ఈ క్రింది లింక్ ద్వారా చేరుకోవచ్చును.
దయ చేసి సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి ( పూర్తిగా ఉచితం ).
మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి ఫేస్ బుక్ పేజీ చేరడానికి ఈ క్రింది లింక్ క్లిక్ చేయండి. లైక్ చేసి, సబ్స్క్రయిబ్ చెయ్యండి.
గమనిక : పాఠకులు తమ అభిప్రాయాలను మనతెలుగుకథలు.కామ్ వారి అఫీషియల్ వాట్స్ అప్ నెంబర్ : 63099 58851 కు పంపవచ్చును.
రచయిత పరిచయం: https://www.manatelugukathalu.com/profile/pratap
నేను వృత్తిరీత్యా ఒక సివిల్ ఇంజనీర్‌ అయినప్పటికీ, నా నిజమైన ఆసక్తి, నా జీవనసారం సాహిత్యానికే అంకితం. తెలుగు పుస్తకాల సువాసన నా జీవితంలో 1984 నుంచే పరిమళించింది. అప్పటి నుంచి పఠనం నా అలవాటుగా కాక, నా జీవనశైలిగా మారింది. పుస్తకాలు నా మనసును తీర్చిదిద్దాయి, ఆ పఠనమే క్రమంగా రచనగా రూపాంతరం చెందింది. ఆలోచనల రూపం, అనుభవాల ప్రతిబింబం, హృదయానికి స్వరం — అదే నా రచన.
ఆధ్యాత్మికత, మానవ సంబంధాల లోతులు, సామాజిక స్పృహ, ప్రజాసేవ పట్ల నాలో ఉన్న మమకారం ప్రతి రచనలోనూ ప్రతిఫలిస్తుంది. నేను రాసే ప్రతి వాక్యం పాఠకునితో చేసే ఒక మౌన సంభాషణ. నా కలం కేవలం అక్షరాలు కాదు; అది జీవనాన్ని గ్రహించే ఒక మార్గం.
ఇప్పటివరకు నేను రచించినవి రెండు వందలకుపైగా కథలు, ఐదు నవలలు, రెండు వేల వ్యాసాలు. ఇవి పలు దిన, వార, మాస పత్రికలలో, అలాగే డిజిటల్ వేదికలలో వెలువడి విభిన్న వయస్సుల పాఠకులను చేరాయి. ప్రతి రచన నా అనుభవాల సారాన్ని పాఠకుని మనసుతో కలిపే ఒక మాధ్యమంగా నిలిచింది.
సాహిత్యం నాకు హాబీ కాదు — అది నా జీవిత యానం. కొత్త ఆలోచనలను అన్వేషించడం, తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని కొత్త రూపాల్లో వ్యక్తపరచడం, సమాజానికి ఉపయోగపడే మార్గాలను వెతకడం — ఇవే నా సాహిత్య సాధనకు మూలాధారం. రచన ద్వారా మనసులను మేల్కొలపడం, మనసుల్లో విలువల జ్యోతిని వెలిగించడం నా నిశ్చయం.
ఇటీవల నా కృషికి గాను ఒక ప్రముఖ సంస్థ గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేయడం నా జీవితంలో ఒక విశిష్ట ఘట్టం. అది కేవలం గుర్తింపే కాదు, మరింత బాధ్యతను జోడించిన ప్రేరణ.
మన పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు, వేద వాక్యాలలో దాగి ఉన్న ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని ఆధునిక పాఠకులకు అందించడం, వాటి సారాన్ని సమాజానికి చేరవేయడం నా సాహిత్య లక్ష్యం. ఆ దిశగా ప్రతి రచన ఒక నూతన యత్నం, ఒక అంతర్ముఖ ప్రయాణం.
సాహిత్యం నా కోసం కేవలం అభిరుచి కాదు; అది నా ఆత్మ స్వరూపం. నా కలం నా ఆలోచనలకు శ్వాస, నా రచన నా జీవితయానం.
Comments